بررسی چالشها و راهکارهای ارتقای بهرهگیری از فناوریهای نوین در حرفۀ حسابرسی | ||
| بررسیهای حسابداری و حسابرسی | ||
| دوره 33، شماره 3، 1405، صفحه 655-683 اصل مقاله (729.09 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/acctgrev.2026.414835.1009268 | ||
| نویسندگان | ||
| شهناز مشایخ* 1؛ آزاده مداحی2؛ رویا گل افشان3 | ||
| 1دانشیار، گروه حسابداری، دانشکدۀ علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران. | ||
| 2استادیار، گروه حسابداری، دانشکدۀ علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران. | ||
| 3دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکدۀ علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: هدف این پژوهش، شناسایی چالشهای بهرهگیری از فناوریهای نوین در حرفۀ حسابرسی ایران و تبیین مجموعهای از راهکارها برای ارتقای بهکارگیری این فناوریهاست. در این پژوهش تلاش میشود تا تصویری بومی و مبتنی بر تجربههای خبرگان از موانع و پیشرانهای تحول فناورانه در حرفۀ حسابرسی ارائه شود. روش: پژوهش حاضر از نظر فلسفه تفسیری و از نظر رویکرد استقرایی است. از نظر افق زمانی مقطعی، از نظر رویکرد اجرا کیفی و از نظر استراتژی پژوهش، مبتنی بر تحلیل مضمون است. دادههای پژوهش از طریق برگزاری سه نشست گروه کانونی با شرکا و مدیران مؤسسههای حسابرسی، سازمان حسابرسی، اعضای هیئت علمی دانشگاهها، صاحبنظران حوزه حسابرسی و اعضای انجمن علمی حسابرسی فناوری اطلاعات در سال ۱۴۰۴ گردآوری شد. انتخاب مشارکتکنندگان به روش نمونهگیری هدفمند انجام گرفت. متن جلسات بهصورت واژهبهواژه پیادهسازی و با استفاده از روش تحلیل مضمون ششمرحلهای مورد بازکاوی قرار گرفت. یافتهها: نتایج پژوهش نشان داد که چالشهای اصلی، در چهار خوشۀ اصلی طبقهبندی میشوند. نخست، در حوزۀ سرمایۀ انسانی، کمبود مهارتهای ترکیبی حسابرسی – فناوری اطلاعات، نبود مسیر آموزشی الزامآور و فقدان منابع و مراجع آموزشی مناسب، از مهمترین چالشها هستند. دوم، در حوزۀ داده و اطلاعات، دسترسی دشوار به دادههای ساختاریافته، ناهمگونی سامانههای اطلاعاتی شرکتها، نگرانیهای حقوقی و امنیتی در تبادل داده، فقدان استانداردها و مقررات مشخص برای دسترسی به اطلاعات و اطمینان از امنیت دادهها، همچنین تأکید نهادهای نظارتی بر نگهداری پروندههای حسابرسی فیزیکی و کاغذی، از موانع اساسی بهشمار میروند. سوم، در لایه زیرساخت، نبود زیرساختهای لازم و ظرفیت ناکافی سرورها و شبکهها و چهارم، در حوزۀ نرمافزار، وابستگی به نرمافزارهای وارداتی نامتناسب، ابهام اقتصادی برای مؤسسههای کوچک و متوسط، همچنین تحریمها و محدودیتهای انتقال دانش، از موانع اصلی جذب و بهکارگیری فناوری محسوب میشوند. در مواجهه با این چالشها، مجموعهای از راهکارهای اجرایی استخراج شد. مهمترین این راهکارها شامل طراحی مسیر آموزشی لایهای برای توسعۀ مهارتهای دادهمحور و تعریف گواهینامههای تخصصی، تشکیل تیمهای دوتخصصی در پروژههای حسابرسی، اصلاح ضوابط بهمنظور تسهیل جذب متخصصان فناوری اطلاعات در مؤسسههای حسابرسی و فراهمکردن زمینه همکاری آنان در قالب شریک، در نظر گرفتن امتیازات تشویقی فناوری اطلاعات در رتبهبندی مؤسسههای حسابرسی، بهروزرسانی و تدوین استانداردهای موردنیاز، اصلاح ضوابط و رفع چالشهای پذیرش مستندات الکترونیکی با تأکید بر الزامات امنیت و اعتبار مستندات، بهروزرسانی شیوههای کنترل کیفیت و اصلاح پرسشنامههای کنترل کیفیت و کنترل وضعیت متناسب با استانداردهای بهروزشده و ریسکها و الزامات فناوری اطلاعات است. همچنین، الزام شرکتها به ارائه اطلاعات و فراهمکردن دسترسی حسابرس مستقل به پایگاههای داده شرکت، استانداردسازی اطلاعات برای استخراج داده از سیستمهای اطلاعاتی مختلف، تعیین حداقل الزامات و شرایط سیستمهای اطلاعاتی شرکتها، استفاده از سازوکارهای تشویقی نظیر اعمال امتیاز فناوری در رتبهبندی شفافیت شرکتها یا سایر رتبهبندیها، توسعه تدریجی نرمافزارهای بومی، ارتقای زیرساخت حداقلی مؤسسهها، ایجاد قابلیت اتصال نرمافزارهای حسابرسی به سامانههای مالی داخلی و تدوین و اجرای نقشه راه جامع تحول دیجیتال در حرفۀ حسابرسی، از دیگر راهکارهای پیشنهادی پژوهش است. نتیجهگیری: نتایج پژوهش نشان میدهد که گذار فناوریمحور در حرفۀ حسابرسی، زمانی موفق خواهد بود که چهار مؤلفه توانمندسازی سرمایۀ انسانی، استانداردسازی دادهها، تقویت زیرساختهای عملیاتی و توسعه نرمافزارهای موردنیاز، بهصورت یکپارچه مورد توجه و تقویت قرار گیرند. این چارچوب میتواند مبنایی برای تدوین سیاستهای بومی، رهنمودهای نهادهای ناظر و برنامههای آموزشی دادهمحور در حرفۀ حسابرسی ایران باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حسابرسی دیجیتال؛ راهکارهای بهرهگیری از فناوری؛ فناوریهای نوین | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 74 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 73 |
||