ارزیابی تاب آوری معیشتی بهره برداران عشایری حوزه تالاب صالحیه در مواجه با بحران های محیطی بر اساس شاخص LRI | ||
| نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 21 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrwm.2026.420094.1888 | ||
| نویسندگان | ||
| سمیرا برزگر خلیل سرائی1؛ لیلا عوض پور* 2؛ مقداد جورغلامی3؛ سوسن سلاجقه4 | ||
| 1گروه سیاست گذاری منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. | ||
| 2دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 3گروه مهندسی جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. | ||
| 4گروه برنامه ریزی، مدیریت محیط زیست و HSE، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تاب‌آوری معیشتی بهره‌برداران عشایری حوزه تالاب صالحیه در مواجه با بحران‌های محیطی بر اساس شاخص تاب‌آوری معیشتی (LRI ) انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ پیمایشی است. جامعه آماری شامل 95 بهره‌بردار عشایری منطقه بود که بر اساس فرمول کوکران، 76 نفر به‌صورت تصادفی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه استاندارد شاخص LRI گردآوری و پس از نرمال‌سازی، ابعاد ظرفیت جذب، ظرفیت سازگاری و ظرفیت تغییر محاسبه شد. مقادیر شاخص تاب‌آوری معیشتی در سه سطح پایین (0 تا 33/0)، متوسط (34/0 تا 66/0) و بالا (67/0 تا 1) طبقه‌بندی شد و برای تحلیل داده‌ها از آمار توصیفی شامل فراوانی، درصد و میانگین استفاده شد. نتایج نشان داد که ظرفیت جذب با مقدار 32/0 در سطح پایین قرار دارد که بیانگر توان محدود خانوارها در مقابله با شوک‌های محیطی و اقتصادی، ضعف پس‌انداز مالی، محدود بودن حمایت‌های اجتماعی و آسیب‌پذیری بالا در برابر بحران‌ها است. در مقابل، ظرفیت سازگاری با مقدار 54/0 در سطح متوسط قرار گرفت و نشان داد که بهره‌برداران از انعطاف‌پذیری نسبی برای تغییر شیوه‌های معیشتی، تنوع‌بخشی به منابع درآمد و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین برخوردار هستند. همچنین ظرفیت تغییر با مقدار 51/0 در سطح متوسط ارزیابی شد که بیانگر وجود زمینه‌های نسبی برای تحول ساختاری، اما وابستگی این فرآیند به حمایت‌های نهادی و سیاست‌های دولتی است. به طور کلی، نتایج بیانگر آن است که تاب‌آوری معیشتی بهره‌برداران عشایری تالاب صالحیه در سطح متوسط رو به پایین قرار دارد و ارتقاء آن مستلزم تقویت سرمایه‌های مالی و اجتماعی، توسعه مشاغل مکمل، افزایش مشارکت بهره‌برداران در مدیریت منابع طبیعی، بهبود زیرساخت‌های حمایتی و اجرای سیاست‌های سازگار با تغییرات اقلیمی است. یافته‌های این پژوهش می‌تواند مبنای مناسبی برای برنامه‌ریزی در حوزه مدیریت پایدار تالاب‌ها و ارتقاء تاب‌آوری جوامع عشایری باشد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تاب‌آوری معیشتی؛ شاخص LRI؛ عشایر؛ تالاب صالحیه؛ توسعه پایدار | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 106 |
||