تحول الزامات حقوقی بهرهبرداری از معادن و نفتوگاز در پرتو فناوریهای دیجیتال در نظام حقوقی ایران | ||
| مطالعات حقوق انرژی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 22 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrels.2026.412460.620 | ||
| نویسندگان | ||
| میترا اسلامی شهربابکی* 1؛ مهدی پیری2 | ||
| 1دانشجوی دکتری حقوق نفت و گاز دانشگاه تهران | ||
| 2دانشیار گروه حقوق عمومی دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| تحول دیجیتال، ساختار سنتی بهرهبرداری از منابع طبیعی را دگرگون ساخته و پرسشهای نوینی را در نظام حقوقی پدید آوردهاست. فناوریهای دیجیتال مانند سامانههای دادهمحور، هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء صنعتی و زیرساختهای مبتنی بر بلاکچین بر الزامات حقوقی بهرهبرداری از منابع معدنی مؤثر است. مسئله اصلی این است که آیا چارچوبهای موجود در حقوق معادن و نفتوگاز، که بر نظارت فیزیکی، مسئولیت کلاسیک و سازوکارهای قراردادی سنتی استوارند، توان پاسخگویی به اقتضائات حکمرانی دادهمحور و عملیات هوشمند را دارند یا نیازمند بازآراییاند. پژوهش با رویکردی تحلیلی_تطبیقی نشان میدهد دیجیتالیشدن، مفاهیمی چون مالکیت و حاکمیت داده، مسئولیت الگوریتمی، امنیت سایبری صنعتی، تنظیمگری هوشمند و قراردادهای خوداجرا را به کانون نظم حقوقی بهرهبرداری وارد کردهاست. در نتیجه، نظام حقوقی ایران با وجود برخی سیاستهای تحول دیجیتال، فاقد چارچوب منسجم و یکپارچه برای تنظیمگری دادهمحور در صنایع استخراجی است و گذار موفق به «بهرهبرداری هوشمند» مستلزم اصلاح ساختاری در قوانین، نهادهای تنظیمگر و الگوهای قراردادی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| الزامات حقوقی؛ تحول دیجیتال؛ تنظیمگری هوشمند؛ حاکمیت داده؛ معدنکاری هوشمند | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 36 |
||