تجربه زیسته شهری و بازتولید نابرابری طبقاتی در مشهد: مطالعهای انتقادی–تطبیقی | ||
| پژوهشهای جغرافیای برنامهریزی شهری | ||
| مقاله 5، دوره 14، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 75-87 اصل مقاله (1.41 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی - کاربردی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jurbangeo.2026.406211.2134 | ||
| نویسنده | ||
| رستم صابری فر* | ||
| گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| مشهد، بهعنوان یکی از کلانشهرهای پرجمعیت و مذهبی ایران، تجربه زیستهای چندلایه و ناهمگون را برای گروههای اجتماعی مختلف رقم میزند. این مقاله با هدف تبیین پیوند میان ساختار فضایی شهر، تجربه زیسته ساکنان و فرایند بازتولید نابرابری طبقاتی در مشهد، در قالب مطالعهای کیفی مبتنی بر تحلیل دادههای ثانویه و با رویکردی انتقادی–تطبیقی انجامشده است. چارچوب نظری پژوهش بر پایه دیدگاههای لیوتار درباره پسامدرنیته، تحلیل قدرت و معرفت فوکو و نظریههای شهری گیدنز، بوردیو و مکتب شیکاگو شکلگرفته است. دادههای تحقیق از منابع علمی، اسناد و دادههای آماری ثانویه گردآوری و با کدگذاری مفهومی، سازماندهی مضامین و تحلیل گفتمان انتقادی تحلیل شدند. یافتهها نشان میدهد که سازمان فضایی مشهد، با تمرکز بر قطبهای شمال و جنوب و گسترش حاشیهنشینی، به بازتولید نابرابریهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی منجر میشود. تجربه زیسته شهروندان متناسب با سطح درآمد، سرمایه اجتماعی و موقعیت مکانی متفاوت است و معماری، الگوی توزیع خدمات عمومی و کنترلهای نظارتی شهری در شکلدهی تعاملات روزمره و هویتهای فردی نقش مؤثری دارند. درعینحال، مدرنیته و پسامدرنیته در مشهد نهتنها در کالبد و سبک زندگی، بلکه در معنا و ادراک فضا نیز نمود مییابند. مقاله با استناد به دادههای سالهای ۱۴۰۴ و ۲۰۲۵، تصویری انتقادی از وضعیت کنونی شهر ارائه کرده و راهکارهایی برای کاهش شکاف طبقاتی و ارتقای کیفیت تجربه زیسته شهری پیشنهاد میکند. این راهکارها بر توزیع عادلانهتر منابع، تقویت دسترسی برابر به خدمات، کاهش تمرکز فضایی فقر، افزایش مشارکت شهروندی و بازنگری در سیاستهای توسعه شهری تأکید دارند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تجربه زیسته شهری؛ پسامدرن؛ طبقات اجتماعی؛ مشهد | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 28 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 12 |
||