واکاوی جابجایی مناطق اقلیمی ایران در دوره تاریخی و آینده (2099–1901) | ||
| فیزیک زمین و فضا | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 28 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jesphys.2026.413473.1007776 | ||
| نویسندگان | ||
| طیب رضیئی* 1؛ مرتضی میری2؛ مهران زند2 | ||
| 1پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری | ||
| 2پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی | ||
| چکیده | ||
| گرمایش جهانی و تغییرات اقلیمی با ایجاد دگرگونی در میانگین دما و بارش سالانه، موجب تغییرات بنیادین در پهنه‌های اقلیمی جهان شده و پیامدهای زیست‌محیطی و اقتصادی–اجتماعی گسترده‌ای را به همراه دارد. این پژوهش با هدف آشکارسازی تغییرات اقلیمی در ایران، به تحلیل جابجایی مناطق اقلیمی کشور در دوره تاریخی 1901 تا 2020 و دوره‌های آینده نزدیک (2041–2070) و آینده دور (2071–2099) می‌پردازد. برای این منظور، از هفت مجموعه داده اقلیمی با وضوح مکانی بالا مبتنی بر داده‌های مشاهده‌ای و تصحیحات ارتفاعی جهت بررسی تغییرات تاریخی و داده‌های بارش و دمای مدل‌های CMIP6 تحت سه سناریوی SSP1 2.6، SSP2 4.5 و SSP5 8.5 با تفکیک مکانی 0.01 درجه برای ارزیابی جابجایی اقلیم‌ها در دوره‌های آینده به‌کار گرفته شد. نقشه‌های کوپن–گایگر برای چهار دوره تاریخی و دو دوره آینده تولید و میزان جابجایی اقلیم‌ها نسبت به دوره پایه محاسبه گردید. نتایج نشان می‌دهد که در دوره تاریخی، نواحی کوهستانی غرب و شمال بیشترین تغییرات را تجربه کرده‌اند؛ به‌گونه‌ای که اقلیم‌های برفی و معتدل به‌طور قابل‌توجهی جای خود را به اقلیم‌های گرم‌تر و خشک‌تر داده‌اند. در مرکز و شرق کشور نیز اقلیم بیابانی سرد به سود اقلیم بیابانی گرم به‌شدت پسروی کرده است. پیش‌بینی‌ها بیانگر گسترش چشمگیر اقلیم بیابانی گرم در ایران مرکزی و افزایش گرایش به بیابانی‌شدن در شمال‌غرب و شمال‌شرق هستند. شدت این جابجایی‌ها در سناریوی SSP5‑8.5، به‌ویژه در آینده دور، بسیار بیشتر بوده و اقلیم برفی در غرب کشور تقریباً ناپدید یا محدود به ارتفاعات بسیار بلند می‌شود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تغییر اقلیم؛ منطقه‌بندی اقلیمی؛ کوپن-گایگر؛ گرمایش جهانی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 111 |
||