ارزیابی اقتصادی و محیط زیستی و اولویتبندی گزینه های زراعت چوب با پساب تصفیه شده (مطالعه موردی ماهدشت کرج) | ||
| تحقیقات آب و خاک ایران | ||
| دوره 57، شماره 7، مهر 1405، صفحه 1683-1706 اصل مقاله (1.44 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijswr.2026.412832.670137 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی ملک پور1؛ بیژن نظری* 1؛ عبدالمجید لیاقت1؛ حمزه علی علیزاده2؛ مجتبی محمدی زاده3 | ||
| 1گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| 2گروه مهندسی آب، دانشکدگان علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران | ||
| 3اداره مهندسی و مطالعات، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان البرز | ||
| چکیده | ||
| سیاست‌های محدودکننده بهره‌برداری از جنگل‌های طبیعی، در کنار بحران کم‌آبی، لزوم جستجوی جایگزین‌های پایدار برای تولید چوب صنعتی را بیش از پیش نمایان کرده است. در این مطالعه، امکان‌سنجی استفاده از پساب تصفیه‌شده برای آبیاری در سطح کشت تجاری (۲ هکتار) در منطقه ماهدشت کرج مورد بررسی قرار گرفت. عملکرد اقتصادی و محیط‌زیستی سه گونه سریع‌الرشد شامل صنوبر (Populus spp.)، اکالیپتوس (Eucalyptus spp.) و پالونیا (Paulownia spp.) ارزیابی شد. توجیه اقتصادی طرح با استفاده از شاخص‌های ارزش خالص فعلی (NPV)، نرخ بازده داخلی (IRR) و نسبت منفعت به هزینه (BCR) و با انجام تحلیل حساسیت محاسبه گردید. یافته‌ها بیانگر تفاوت‌های معناداری در عملکرد مالی گونه‌های مورد مطالعه است. پالونیا با دستیابی بهNPV برابر 48/2 میلیارد تومان،IRR برابر 8/28 درصد وBCR برابر 56/1 بالاترین پتانسیل اقتصادی را به خود اختصاص داد و پس از آن، گونه‌های اکالیپتوس و صنوبر در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. تحلیل حساسیت نشان داد که قیمت چوب در بازار، تعیین‌کننده‌ترین عامل در سودآوری بلندمدت است؛ به طور مشخص، صنوبر در برابر نوسانات هزینه‌های زمین و اکالیپتوس در برابر هزینه‌های آبیاری حساسیت بیشتری نشان دادند. نکته حائز اهمیت این پژوهش این است که اتکای صرف به شاخص‌های مالی برای انتخاب گونه جهت کشت، ناکافی است. با وجود اینکه پالونیا بازده اقتصادی بالاتری ارائه داد، اما با ریسک‌های اکولوژیک و مدیریتی بیشتری همراه است. در مقابل، صنوبر با وجود بازده اقتصادی کمتر، بالاترین پایداری زیست‌محیطی و سازگاری اکولوژیک را از خود نشان داد که با اهداف کلان حفاظت از منابع طبیعی کشور همسویی بیشتری دارد. در نهایت، این مطالعه نتیجه‌گیری می‌کند که برای توسعه جنگل‌کاری تاب‌آور در مناطق خشک و نیمه‌خشک، بهره‌گیری از یک چارچوب تصمیم‌گیری چندمعیاره (MCDM) که تعادلی میان سودآوری اقتصادی، پایداری محیط‌زیستی و قابلیت اجرایی ایجاد کند، الزامی است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ارزش فعلی خالص؛ نرخ بازگشت سرمایه؛ نسبت سود به هزینه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 220 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 118 |
||