از کالبد منقطع تا ادراک یکپارچه: تدوین چارچوب «انسجام فضایی» در محیط‌های آموزشی کودکان دارای اوتیسم بر پایه هندسه توالی فضا | ||
| نشریه هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی | ||
| دوره 31، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 93-105 اصل مقاله (1.48 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfaup.2026.416662.673215 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم کلامی* 1؛ فائزه فضائلی2 | ||
| 1استادیار گروه معماری، دانشکده مهندسی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. | ||
| 2کارشناس ارشد گروه معماری، دانشکده مهندسی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| ادراک صحیح و معناشناختی محیط، شرط اساسی شکل‌گیری رفتارهای سازگارانه در فضاست؛ بااین‌حال، کودکان دارای اوتیسم به دلیل اختلال در پردازش محرکهای حسی و فرایندهای شناختی، فضا را به‌صورت مجموعه‌ای منقطع و فاقد معنای گشتالتی تجربه می‌کنند. این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش است که چگونه می‌توان از طریق سازمان‌دهی هدفمند مؤلفه‌ها و محرکهای محیطی، فرایند ادراکِ کلِ منسجم را در این کودکان تسهیل کرد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش توصیفی - تحلیلی بر روی اسناد متون روان‌شناسی و معماری انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که با تحلیل سه‌لایه اختلالات رفتاری این کودکان (حسی - حرکتی، ارتباطی - اجتماعی و شناختی - ادراکی)، می‌توان به سه وجه متناظر شامل «حسی بودن فضا»، «الگوسازی در فضا» و «توالی فضایی» دست یافت. تحلیل این اصول آشکار می‌سازد که فصل مشترک آن‌ها در کانسپت «انسجام فضایی» تجلی می‌یابد که قابلیت عینی‌سازی از طریق «سازمان‌دهی خطی در معماری» را می‌تواند داشته باشد. براین‌اساس، طراحی باتکیه‌بر هندسه توالی فضا و عرصه‌بندی سه‌گانه مسیر (خصوصی، نیمه‌خصوصی و عمومی) به همراه ایجاد روندهای حسی صعودی یا نزولی، بار شناختی ذهن کودک را کاهش می‌دهد. در نهایت، این چارچوب فرایندمحور، ادراک کودک را از تجربه‌ای ناخوشایند به‌سوی درک معنادار محیط هدایت کرده و زمینه استقلال رفتاری و یادگیری مؤثر را تقویت می‌کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ادراک معنایی؛ انسجام فضایی؛ کودکان دارای اوتیسم؛ محرکهای حسی محیطی؛ هندسه توالی فضا | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 137 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 87 |
||