بررسی مبانی رویکرد ویلیام جیمز به تجربۀ دینی و دستاوردهای آن برای فلسفۀ دین | ||
| مجله ادیان و عرفان | ||
| دوره 59، شماره 1، شهریور 1405، صفحه 189-211 اصل مقاله (817.34 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrm.2026.413656.630746 | ||
| نویسنده | ||
| علی سنایی* | ||
| دانشیار، گروه ادیان و عرفان، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| در این نوشتار، با روش توصیفی-تحلیلی، تجربه دینی در پرتو مبانی فلسفی ویلیام جیمز بازخوانی و دستاوردهای این رویکرد در فلسفه دین بررسی می‌شود. با توجه به اینکه یکی از مباحث مطرح در فلسفه دین، تجربه دینی است و آثار جیمز، به‌ویژه کتاب تنوع تجربه دینی، تأثیر زیادی بر متفکران معاصر داشته‌است، ضرورت تمرکز بر دیدگاه‌های این متفکر آشکار می‌شود. اگرچه معمولاً پراگماتیسم را روش غالب جیمز می‌دانند، اما با مطالعه همه‌جانبه آشکار می‌شود که تبیین جایگاه تجربه دینی در اندیشه او مستلزم توجه به مفاهیمی نظیر «تجربه محض» و «تجربه‌گرایی رادیکال» است. تجربه محض بنیاد متافیزیکی اندیشه ویلیام جیمز است که با مفهوم آشنایی بی‌واسطه تبیین می‌شود و نهایتا به نقد تمایز سوژه-ابژه و نظریه یگانه‌انگاری خنثی می‌انجامد.این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با تأکید بر توصیف همدلانه-که لازمه پدیدارشناسی است-انجام شده‌است.یافته‌های تحقیق: از جمله تأثیرات رویکرد پدیدارشناختی جیمز در فلسفه دین می‌توان به نقش عواطف در سازوکار ایمان، توجه به تجارب زیسته در تحول‌بخشی دینی، دفاع پراگماتیستی از دین، کثرت‌انگاری معرفتی، تمایز بین تقلیل توصیفی و تبیینی، معرفت‌بخش بودن تجربه دینی و ارائه الگویی برای تعامل علم و دین اشاره کرد.فلسفه دین تحلیلی بر معیارهایی مثل ایضاح عقاید دینی و عینیت شناخت با تکیه بر قواعد صوری و ادلّه عقلی اصرار می‌ورزد، اما با ضعف تاریخ‌نگری و عدم توجه به تجارب انضمامی در تحقق ایمان روبرو است؛ بنابراین به نظر می‌رسد که اندیشه جیمز می‌تواند الگویی برای رفع این نقصان باشد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ویلیام جیمز؛ تجربه دینی؛ فلسفه دین؛ تجربه‌گرایی رادیکال؛ تجربه محض | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 124 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 94 |
||