تحلیل «رابطه» در قضایا و بررسی مدلول آن در وجودشناسی ابن‌سینا | ||
| فلسفه و کلام اسلامی | ||
| دوره 59، شماره 1، شهریور 1405، صفحه 75-96 اصل مقاله (637.47 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jitp.2026.404287.523658 | ||
| نویسندگان | ||
| جواد عظیمی دستگردی1؛ علی ارشد ریاحی* 2 | ||
| 1دانش‌آموختۀ دکترا، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اهل البیت (ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| 2استاد، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اهل البیت (ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| چکیده | ||
| «وجود رابط» با «رابطه» در قضایا پیوند خورده است؛ به نحوی که حتی لفظِ «وجود» به عنوان رابطه توسط فیلسوفان به کار برده شده است. در حکمت متعالیه، «وجود رابط» مدلول «رابطه» در قضایای حملی ایجابی مطابق با واقع است. این در حالی است که در قضایای سالبه، حتی با فرض عدم «حکم»، نیز از رابطه سخن گفته شده است. در این مقاله، با روش تحلیل محتوا در آثار ابن‌سینا، رابطه و مدلول آن بررسی شده و نتایج زیر به دست آمده است: یکم اینکه اختلاف مبنایی بین ابن‌سینا و ملاصدرا در مدلول رابطه در قضایا وجود ندارد و از نظر هر دو بر نسبت محمول به موضوع دلالت می‌کند. این نسبت (که معنایی حرفی است)، از وجود افرادِ اضافه حکایت می‌نماید؛ دوم اینکه دو موضوع است که ابن سینا را ممتاز می‌کند: یکی اینکه در نظام فلسفی ابن سینا موجودات اشخاص مستقلی هستند که با اضافات مرتبط با یکدیگر می‌شوند و دیگری اینکه مدلول «رابطه» دو حالت دارد یکی قبل از تصدیق و یکی بعد از آن که در حالت دوم با «نفس الامر» ارتباط و اتصال دارد. بنابراین همانگونه که موجودات بر پایۀ اضافات با آن وجود خاصی که دارند در جهان یکپارچه و مرتبط‌اند، در ذهن نیز معانی اسمی به واسطۀ ویژگی خاص معانی این اضافات (معانی حرفی) به خصوص «رابطه»ها تبدیل به آینه‌ای از جهان می‌شوند و با تصدیقی که عارض بر این روابط می‌گردد، عینیت ذهن و عین را ممکن می‌سازد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| وجود رابط؛ وجود رابطی؛ رابطه؛ قضیه؛ ابن‌سینا | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 100 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 70 |
||