داوری اشکالات بر نظریة ادراکات اعتباری علامه طباطبائی: اشکال به اصل اعتبار | ||
| فلسفه و کلام اسلامی | ||
| دوره 59، شماره 1، شهریور 1405، صفحه 101-122 اصل مقاله (652.61 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jitp.2026.409728.523696 | ||
| نویسنده | ||
| مصطفی حسامی* | ||
| دانشجوی دکترا، گروه فلسفه و حکمت و منطق، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| نظریۀ اعتباریات یا ادراکات اعتباری مرحوم علامه طباطبائی نظریه‌ای بدیع در حوزه معرفت‌شناسی و علم‌النفس بود که دامن علوم مختلفی چون منطق، فقه، اصول، اخلاق، حقوق، علم‌الاجتماع و الهیات را دربرمی‌گیرد و تا به امروز مورد اشکالات و مباحثی زیادی نیز بوده است. با توجه به گذشت نزدیک به یک قرن از انتشار این نظریه به نظر می‌رسد داوری کامل اشکالات وارد به آن ضروری است. هدف من بررسی پاسخ‌های انتقادی طی این دوره است تا از اعتبار نظریه و کاربست آن در عرصه‌های علمی مختلف نیز اطمینان حاصل شود. خروجی این تلاش، به گمان من، نه ردّ نظریه بلکه تنقیح و تحکیم چارچوب کلی آن است. در این مقاله، ابتدا با ارائة پیشینة تاریخی و فهرستی از اشکالات کلیدی به نظریة اعتباریات آغاز می‌کنم. سپس، در مقالة حاضر بر دو مورد از آن‌ها تمرکز خواهم کرد. ابتدا به یک اشکال منطقی می‌پردازم که به ضابطة فرض «باید» وارد شده که علامه برای شناسایی اعتباریات پیشنهاد کرده‌اند و تفسیری از متن را تأیید می‌کنم که بر آن فائق آید. سپس به یک اشکال عمده به اصل اعتبار در افعال ارادی که سنگ بنای نظریه است می‌پردازم. این اشکال اساسی با الهام از برخی عبارات علامه حل می‌شود و حاصل آن ردّ ضرورت اعتبار صوری در همة افعال و تقسیم اعتبار به اجمالی و صوری است طوری که هر یک از آن‌ها برای فعل ارادی کافی باشد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| اعتباریات؛ اصل اعتبار؛ وجوب اعتباری؛ علم‌النفس؛ علامه طباطبائی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 141 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 77 |
||