مسیرو میانبُر: تحلیل شبکه ی استعاری "ادراک" با نگاهی به ابیات یازدهم و هجدهم قصیده ی عینیه | ||
| فلسفه و کلام اسلامی | ||
| دوره 59، شماره 1، شهریور 1405، صفحه 179-200 اصل مقاله (672.82 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jitp.2026.407782.523682 | ||
| نویسندگان | ||
| اسماء اسحاقی نسب* 1؛ عبدالله صلواتی2؛ عین الله خادمی3 | ||
| 1دانشجوی دکترا، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران | ||
| 2استاد، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران | ||
| 3استاد، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| قصیدۀ عینیۀ منسوب به ابن‌سینا در سنت تفسیری غالباً بر پایۀ خوانشی هستی‌شناختی و با تأکید بر نزول نفس تفسیر شده است. پژوهش حاضر با هدف ارائۀ خوانشی معرفت‌شناختی از این اثر، نقش زبان استعاری قصیده را در بازنمایی فرایند ادراک در دستگاه فکری ابن‌سینا بررسی می‌کند. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایۀ نظریۀ استعاره‌های مفهومی و طرح‌واره‌های تصویری انجام شده است. داده‌های پژوهش از متن قصیده و مباحث معرفت‌شناختی ابن‌سینا گردآوری و با تمرکز بر ابیات یازدهم و هجدهم تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که ساختار مفهومی قصیده بر کلان‌استعارۀ «ادراک، حرکت است» استوار است. این استعاره در قالب دو طرح‌وارۀ «مسیر» و «میانبُر» سازمان می‌یابد که به‌ترتیب فرایند تفکر تدریجی و ادراک دفعی (حدس) را بازنمایی می‌کنند. همچنین استعاره‌های محوری قصیده با مراتب ادراک در فلسفۀ ابن‌سینا سازگارند و تحول نفس را از «چشم محجوب» به «چشم سالم» و سپس «چشم ناظر» بازنمایی می‌کنند. بر این اساس، تحلیل حاضر نشان می‌دهد که ساختار استعاری قصیدۀ عینیه بازنماییِ منسجمی از فرایند ادراک در فلسفۀ ابن‌سینا فراهم می‌آورد و از خوانشی معرفت‌شناختی از این اثر پشتیبانی می‌کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ابن‌سینا؛ قصیدۀ عینیه؛ استعارۀ مفهومی؛ طرح‌وارۀ تصویری؛ معرفت‌شناسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 121 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 84 |
||