مقایسۀ روش‌های بصری و خودکار مبتنی بر شیء در شناسایی پهنه‌های سیلابی (مطالعۀ موردی: حوضۀ آبریز کرگانرود، تالش) | ||
| مدیریت مخاطرات محیطی | ||
| دوره 13، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 113-128 اصل مقاله (1.53 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی کاربردی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhsci.2026.418153.948 | ||
| نویسندگان | ||
| لیلا ابراهیمی جمنانی1؛ مریم ایلانلو* 2 | ||
| 1استادیار گروه جغرافیا، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس ایران | ||
| 2دانشیار، گروه جغرافیا، واحد ماهشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ماهشهر، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: شناسایی دقیق پهنه‌های سیلابی با استفاده از داده‌های سنجش از دور، نقش مهمی در مدیریت بحران، کاهش خسارات و برنامه‌ریزی کارآمد مخاطرات طبیعی دارد. پژوهش حاضر با هدف مقایسۀ عملکرد روش بصری مبتنی بر آستانه‌گذاری شاخص تفاضل نرمال‌شدۀ پوشش گیاهی (NDVI) و روش خودکار تحلیل تصویر مبتنی بر شیء (OBIA) در استخراج پهنه‌های سیلابی حوضۀ آبریز کرگانرود شهرستان تالش انجام گرفت. روش پژوهش: در این پژوهش از تصاویر Sentinel-2 مربوط به رخداد سیلاب شهریور ۱۳۹۹ استفاده شد. در روش بصری، پهنه‌های سیلابی از طریق تفسیر چشمی تصویر و بررسی شاخص‌های طیفی استخراج شدند. در روش خودکار، تصویر پس از بخش‌بندی به اشیای همگن، بر اساس ویژگی‌های طیفی، بافتی، هندسی و مکانی طبقه‌بندی شد. برای ارزیابی نتایج، از ۱۹۳ نقطۀ مرجع شامل ۱۰۰ نقطۀ سیلابی و ۹4 نقطۀ غیرسیلابی استفاده و عملکرد دو روش با شاخص‌هایی مانند دقت کلی و ضریب کاپا مقایسه شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد روش NDVI با وجود شناسایی بخش عمدۀ مناطق سیلابی، به‌دلیل اتکا به یک شاخص طیفی، پهنۀ سیلابی را بیش‌برآورد کرد؛ به‌طوری که مساحت استخراج‌شده برابر با ۵۴۰٫۸۱ کیلومتر مربع، دقت کلی 5/49 درصد، ضریب کاپا 041/0-، Precision ۵۰٫۵ درصد،Recall ۹۶ درصد و F1-score 2/66 درصد به دست آمد. در مقابل، روش OBIA با تلفیق ویژگی‌های طیفی، بافتی، هندسی و مکانی، مساحت سیلابی 26/240 کیلومتر مربع را استخراج کرد و با دستیابی به دقت کلی 3/93 درصد، ضریب کاپا 866/0، Precision 7/90 درصد، Recall ۹۷ درصد و F1-score 7/93 درصد، عملکرد بهتری نسبت به روش NDVI نشان داد. نتیجه‌گیری: مقایسۀ نتایج نشان داد که روش OBIA با کاهش خطاهای ناشی از شباهت طیفی، تفکیک دقیق‌تر پهنه‌های سیلابی و افزایش چشمگیر شاخص‌های ارزیابی، نسبت به روش بصری مبتنی بر NDVI کارایی بیشتری در استخراج پهنه‌های سیلابی دارد. بنابراین استفاده از تحلیل تصویر مبتنی بر شیء همراه با الگوریتم جنگل تصادفی می‌تواند به‌عنوان رویکردی مؤثر برای تهیۀ نقشه‌های دقیق سیلاب و پشتیبانی از مدیریت خطر و برنامه‌ریزی کاهش خسارات در حوضه‌های آبریز مشابه پیشنهاد شود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| پهنه‌بندی سیلاب؛ تحلیل تصویر مبتنی‌بر شیء (OBIA )؛ روش بصری؛ حوضه کرگانرودی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 111 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 94 |
||