ارزیابی سامانه توزیع آب سطحی با تلفیق روش‌های Entropy-TOPSIS با هدف اولویت‌بندی حقابه‌بران در یک شبکه آبیاری | ||
| مدیریت آب و آبیاری | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 31 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jwim.2026.421013.1336 | ||
| نویسندگان | ||
| علی ایران نژاد1؛ بهزاد آزادگان* 2؛ محمود مشعل1 | ||
| 1گروه مهندسی آب، دانشکده فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران | ||
| 2دانشیارگروه مهندسی آب ، دانشکده فناوری کشاورزی ( ابوریحان)، دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| ارزیابی عملکرد سامانه‌های توزیع آب سطحی در شبکه‌های آبیاری، به‌ویژه در شرایط کم‌آبی، برای شناسایی حقابه‌بران دارای ضعف عملکردی و تعیین اولویت مداخله مدیریتی اهمیت زیادی دارد. هدف این پژوهش، به‌کارگیری یک چارچوب فشرده، عینی و غیرسلیقه‌محور چندمعیاره مبتنی بر وزن‌دهی Entropy و روش TOPSIS برای ارزیابی سناریومحور عملکرد و اولویت‌بندی 675 واحد آبیاری در شبکه جرقویه–مهیار است. در این چارچوب، عملکرد واحدهای آبیاری بر اساس پنج معیار شاخص کفایت، شاخص راندمان، شاخص پایداری، آسیب‌پذیری و فاصله نسبی از ابتدای کانال ارزیابی شد. تحلیل‌ها برای هشت سناریوی بهره‌برداری شامل شرایط نرمال، کم‌آبی بسیار خفیف، کم‌آبی خفیف، کم‌آبی متوسط، کم‌آبی شدید، کم‌آبی بسیار شدید، کم‌آبی استثنایی و کم‌آبی بی‌سابقه انجام گرفت. پس از تشکیل ماتریس تصمیم و هم‌جهت‌سازی معیارها، وزن معیارها در هر سناریو با روش Entropy محاسبه شد و سپس رتبه‌بندی واحدهای آبیاری بر اساس روش TOPSIS و ضریب نزدیکی به راه‌حل ایده‌آل انجام گرفت. نتایج نشان داد که با تشدید کم‌آبی، وزن شاخص کفایت از 071/0 در سناریوی شرایط نرمال به 687/0 در سناریوی کم‌آبی بی‌سابقه افزایش یافت. همچنین، میانگین ضریب نزدیکی TOPSIS از 551/0 به 117/0 کاهش یافت و تعداد واحدهای واقع در کلاس عملکردی بسیار ضعیف از صفر واحد به 618 واحد رسید. این نتایج نشان می‌دهد که چارچوب Entropy-TOPSIS می‌تواند با تلفیق معیارهای عملکردی و مکانی، واحدهای آبیاری را در سناریوهای مختلف کم‌آبی رتبه‌بندی و طبقه‌بندی کند و به‌عنوان ابزاری کاربردی برای شناسایی حقابه‌بران دارای عملکرد ضعیف، اولویت‌بندی بررسی‌های میدانی و پشتیبانی از اصلاح برنامه توزیع آب سطحی در شبکه‌های آبیاری مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ارزیابی؛ عملکرد؛ اولویت‌بندی؛ مدیریتی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 95 |
||