ارزیابی تطبیقی دیدگاه طبری شافعی و قرطبی مالکی دربارۀ برتری حضرت مریم (س) بر حضرت زهرا (س) بر اساس تراث اهل سنت | ||
| پژوهش های قرآن و حدیث | ||
| دوره 59، شماره 1، شهریور 1405، صفحه 237-261 اصل مقاله (665.99 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jqst.2026.411783.670611 | ||
| نویسندگان | ||
| نفیسه فقیهی مقدس* 1؛ اکبر روستایی2 | ||
| 1دانشیار، گروه معارف اهل‌البیت (ع)، دانشکدۀ الهیات و معارف اهل البیت ع، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| 2پژوهشگر پست دکتری دانشگاه اصفهان؛ استادیار گروه تاریخ اسلام دانشکده تاریخ، تمدن و مطالعات سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم | ||
| چکیده | ||
| مطالعات تطبیقی در تفسیر قرآن، به‌ویژه در بررسی آرای مفسران مذاهب اسلامی، ظرفیتی ممتاز برای شناخت روش‌ها و نقد مبانی تفسیری فراهم می‌آورد. در میان مفسران برجستۀ اهل سنت، محمد بن جریر طبری و محمد بن احمد قرطبی، به دلیل تأثیرگذاری علمی، جایگاهی ویژه دارند. یکی از مباحث قابل‌تأمل در آثار این دو، مسئله برتری حضرت مریم (س) بر حضرت فاطمه زهرا (س) است؛ دیدگاهی که با نظر مشهور بسیاری از عالمان اهل سنت مبنی بر برتری حضرت فاطمه (س) همسویی ندارد. در تفسیر قرطبی، این مسئله ابعاد گسترده‌تری می‌یابد، زیرا وی افزون بر پذیرش برتری حضرت مریم، از امکان نبوت ایشان نیز دفاع می‌کند.پژوهش حاضر با روش توصیفی‌تحلیلی و رویکردی انتقادی، مبانی و مستندات طبری و قرطبی را با تکیه بر منابع تفسیری، حدیثی، رجالی و کلامی اهل سنت و بر پایه مبانی درون‌گفتمانی این مکتب بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که دیدگاه طبری و قرطبی درباره برتری حضرت مریم (س)، از پشتوانه‌ای همسو با مبانی مشهور تراث اهل سنت برخوردار نیست و ادله قرآنی و روایی مورد استناد آنان، از حیث دلالت، سند و سازگاری با مجموعه نصوص، قابل مناقشه است. همچنین، ادعای نبوت حضرت مریم (س) در تفسیر قرطبی با موانع جدی در مبانی کلامی و تفسیری بخش مهمی از عالمان اهل سنت مواجه است. بر این اساس، پژوهش حاضر اثبات می‌کند که نقد دیدگاه مزبور، بدون استناد به مبانی برون‌مذهبی و صرفاً با بهره‌گیری از قواعد و منابع پذیرفته‌شده در سنت تفسیری اهل سنت، امری ممکن و موجه است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| حضرت فاطمه زهرا (س)؛ حضرت مریم (س)؛ طبری شافعی؛ قرطبی مالکی؛ نبوت زنان؛ تفسیر تطبیقی؛ تراث اهل سنت | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 90 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 74 |
||