بازخوانی انتقادی جایگاه حضرت فاطمه (س) در الهیات نصیریه | ||
| پژوهش های قرآن و حدیث | ||
| دوره 59، شماره 1، شهریور 1405، صفحه 283-312 اصل مقاله (1.09 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jqst.2026.411616.670607 | ||
| نویسنده | ||
| اسماعیل اثباتی* | ||
| استادیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با تکیه بر منابع اصیل فرقۀ نصیریه (علویان) که در مجموعه «سلسلة التراث العلوی» منتشر شده‌است، به تحلیل و نقد جایگاه حضرت فاطمه(س) در نظام الهیاتی این فرقه می‌پردازد. در این نظام فکری، حضرت فاطمه(س) با عنوان «فاطر» شناخته می‌شود و مفاهیمی چون الوهیت، حلول، تناسخ به ایشان نسبت داده می‌شود؛ همچنین ایشان به عنوان باطن برخی زمان‌ها، مکان‌ها و عبادات معرفی می‌شود. این مقاله با رویکرد توصیفی‌تحلیلی و با نگاه انتقادی، نخست به تبیین دیدگاه نصیریه در باب حضرت فاطمه(س) پرداخته، سپس با استناد به قرآن، روایات معتبر شیعه و اصول مسلم کلامی، به نقد این باورها می‌پردازد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که تصویر ارائه‌شده از حضرت فاطمه(س) در منابع نصیریه، با چالش‌های اساسی همچون تناقضات درونی، بحران معیار در تأویل، انکار تاریخیت، غلو در شخصیت‌ها، نفی شریعت، و تعارض با توحید ناب اسلامی مواجه است. این پژوهش ضمن روشن‌سازی مرز میان تشیع راستین و جریان‌های غالی، بر ضرورت بازشناسی چهرۀ حقیقی حضرت فاطمه(س) بر اساس منابع معتبر امامیه تأکید می‌کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| نصیریه؛ علویان؛ حضرت فاطمه(س)؛ فاطر؛ غلو؛ تأویل باطنی؛ حلول؛ تناسخ | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 144 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 76 |
||