قاعده دفع ضرر احتمالی با تأکید بر آراء محقق اصفهانی تنقیح موضوع و نقد مبنای فطری‌انگارانه دفع ضرر احتمالی | ||
| فقه و مبانی حقوق اسلامی | ||
| دوره 59، شماره 1، شهریور 1405، صفحه 239-259 اصل مقاله (1.08 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jjfil.2026.408747.669939 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد جواد حیدری خراسانی* 1؛ یاسین رشیدی2 | ||
| 1دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه بین المللی قم، قم، ایران | ||
| 2دانشجوی دکترا، گروه فقه و مبانی حقوق، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه بین المللی قم، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| قاعده وجوب دفع ضرر محتمل از قواعد مهم اصول فقه است که در مباحثی چون وجوب احتیاط، وجوب فحص، حجیت ظن و دیگر مسائل دانش اصول فقه نقش‌آفرین است. با این حال، موضوع دقیق این قاعده و مبنای اعتبار آن همچنان محل بحث است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکردی انتقادی به تنقیح موضوع قاعده دفع ضرر احتمالی و بررسی و نقد مبنای فطری‌انگارانه دفع ضرر با توجه ویژه به نظرات محقق اصفهانی می‌پردازد. مقاله نشان می‌دهد که مفهوم ضرر نیازمند تحدید دقیق است و نمی‌توان هرگونه فوت نفع یا نقصان را به‌سادگی در قلمرو آن گنجاند. همچنین تبیین فطری دفع ضرر محتمل با تبیین آن بر اساس حسن و قبح عقلی و بنای عقلا لزوماً دو تبیین متعارض نیستند؛ بلکه می‌توان این مبانی را در طول یکدیگر فهم و تفسیر کرد این جمع میان دو تبیین تصویری متفاوت از مبنای قاعده وجوب دفع ضرر محتمل ارائه می‌کند که در آثار اصولیان به این صورت منقح مورد تصریح قرار نگرفته است | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| نقص؛ ضرر دنیوی؛ حسن و قبح عقلی؛ بناء عقلا؛ محقق اصفهانی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 135 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 69 |
||