آیندهنگاری کسبوکارهای پلتفرمی مبادلاتی در ایران | ||
| مدیریت بازرگانی | ||
| دوره 18، شماره 3، 1405، صفحه 860-892 اصل مقاله (969.67 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jibm.2025.387751.4899 | ||
| نویسندگان | ||
| مهرداد نیک پی1؛ مهدی حقیقی کفاش* 2؛ وحید خاشعی ورنامخواستی2؛ شهرام خلیل‌نژاد2 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکدۀ مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکدۀ مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: کسبوکارهای پلتفرمی به‌عنوان یک نوآوری بنیادین در عرصۀ کسب‌وکار ظهور کرده‌اند؛ اما هر نوآوری در کسب‌وکار، به‌معنای موفقیت نیست. بسیاری از ایده‌های جدید استارتاپی با شکست مواجه می‌شوند و این مسئله را می‌توان از میزان چشمگیر شکست استارتاپ‌ها، هم در ایران و هم در کل جهان مشاهده کرد. واقعیت این است که ۹۰ درصد استارتاپ‌ها شکست می‌خورند. از برنامه‌های بودجه‌بندی گرفته تا خدمات قانونی، کسب‌وکارها در هر صنعتی، بیشتر از داستان‌های موفقیت میلیارد دلاری تعطیل می‌شوند. یکی از حوزه‌های نوظهور کسب‌وکار که از تحولات عمیق دیجیتال نشئت گرفته، کسبوکارهای پلتفرمی است. در کنار ظهور این شکل از کسب‌وکار در کشور، بسیاری از پلتفرم‌های داخلی با مشکلاتی مواجهند. از این رو، در پژوهش حاضر به آیندهنگاری کسبوکارهای پلتفرمی مبادلاتی در ایران پرداخته شده است. روش: نمونۀ آماری این پژوهش، ۱۰ نفر از خبرگان، اعم از استادان دانشگاه و خبرگان حوزۀ کسبوکارهای پلتفرمی است. این افراد به‌صورت هدفمند غیرتصادفی انتخاب شدند. روش گردآوری داده‌ها در بخش کیفی، مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته بوده است. همچنین، برای رتبه‌بندی شاخص‌ها، از پرسش‌نامۀ مقایسه‌های زوجی (پرسش‌نامۀ خبره) استفاده شده است. به‌منظور تدوین سناریو، از روش هفت مرحله‌ای شوارتز بهره برده شده است. تحلیل داده‌ها در بخش کیفی با روش تحلیل مضمون و نرم‌افزار مکس‌کیودا نسخۀ ۲۰۲۲ و در بخش کمّی با استفاده از فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی و نرم‌افزار AHP انجام شده است. یافته‌ها: بر اساس نتایج حاصل از تحلیل مضمون، ۱۵ مضمون سازمان‌دهنده به‌عنوان پیشران‌های کسبوکارهای پلتفرمی مبادلاتی در ایران شناسایی شدند. ضریب کندال در دورهای اول تا سوم دلفی، به‌ترتیب 552/0، 718/0 و 722/0 به‌دست آمد که نشان می‌دهد وحدت نظر میان دیدگاه کارشناسان در حد خوبی است. نتایج حاصل از اولویت‌بندی پیشران‌ها نشان داد که از لحاظ «اهمیت»، سرمایه‌گذاری بیشترین اولویت را دارد و پیشران‌های حکمرانی و موضوعات سیاسی و قوانین در رتبه‌های بعدی قرار می‌گیرند. از لحاظ «عدم قطعیت»، مضمون حکمرانی و موضوعات سیاسی بیشترین اولویت را دارد و قوانین و تنظیمگری و رگولاتوری در رتبه‌های بعدی قرار دارند. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، چهار سناریو با عناوین «شیر قوی» (سرمایه‌گذاری بالا و حکمرانی پایدار)، «پرندۀ مهاجر» (سرمایه‌گذاری بالا و حکمرانی ناپایدار)، «آبشار» (سرمایه‌گذاری پایین و حکمرانی پایدار) و «کوه یخ» (سرمایه‌گذاری پایین و حکمرانی ناپایدار) تدوین شد. نتیجه‌گیری: قوانین کشور، در عمل، حمایت چندانی از مجموعه کارآفرینان و فعالیت‌های پلتفرمی ندارند. نهادهای قانونی برای بازنگری قوانین مخل کسب‌وکار و بررسی سریع و اصلاح قوانین و ارائۀ اصلاحیه به مجلس، اندازۀ کافی تلاش نمی‌کنند. کاهش تمایل به سرمایه‌گذاری از سوی بخش خصوصی، افزایش نارضایتی اجتماعی و اعتراض‌ها و کاهش تعاملات بین‌المللی، نمادهای تشخیص این سناریو هستند. در مجموع با توجه به وضعیت فعلی کشور، به نظر می‌رسد که سناریو «کوه یخ» محتمل‌ترین سناریو برای کسبوکارهای پلتفرمی مبادلاتی در ایران است. البته این مسئله به کشور ایران محدود نمی‌شود و نتایج به‌دست‌آمده در بسیاری از کشورهای در حال توسعه نیز، از آیندۀ نه‌چندان درخشان کسبوکارهای پلتفرمی حکایت می‌کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| کسبوکارهای پلتفرمی؛ پلتفرم مبادلاتی؛ حکمرانی؛ سرمایه‌گذاری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 414 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 219 |
||