جامعه‌شناسی پارادایم قدرت؛ گذار از جامعه‌شناسی دولت و سیاست عمومی غیرارگانیک | ||
| سیاستگذاری عمومی | ||
| دوره 12، شماره 3، پاییز 1405، صفحه 10-32 اصل مقاله (1.43 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jppolicy.2026.109033 | ||
| نویسنده | ||
| سجاد ستاری* | ||
| استادیارعلوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| دولت جوهری ارگانیک دارد. با این‌حال، نظریات ارگانیک دولت در حلّ مناقشه پیچیده «ساختار و کارگزار»، «عین و ذهن»، «کلّ و جزء»، «عام و خاص» و «فهم و تبیین» چندان موفق نبوده‌اند. ظهور نظریه سیستم‌ها واکنشی به این نارسایی بنیادین بود. امّا نظریه سیستم‌ها نیز محدودیت‌های حادّ خود را دارد و یک نظریه کامل و نهایی نیست. نقطه عزیمت مقاله از همین‌جا آغاز می‌شود. نویسنده ابتدا «پارادایم قدرت» را جایگزین دو مفهوم مرسوم «دولت» و «نظام سیاسی» نموده و آنگاه درصدد تعیین ماهیت، اصول و عناصر یک «جامعه‌شناسی پارادایم قدرت» است. در این چارچوب، وی هر پارادایم قدرت را یک «اَبَرارگانیسم اجتماعی زنده» تلقی می‌کند که دارای «هستی دوگانه همزمان» (شامل «هستی نوع اول یا هستی بیولوژیک عام» و «هستی نوع دوم یا هستی اجتماعی خاصّ») است. در این میان، هستی اجتماعی خاصّ هر پارادایم قدرت توسط سه زنجیرۀ همبسته شکل می‌گیرد. نویسنده آنها را «زنجیره فراسازنده، سازنده و فروسازنده» می‌نامد و هر کدام از زنجیره‌ها را دارای سه عنصر (مجموعاً شامل نُه عنصرِ «تاریخ پیدایش اختصاصی؛ منطق انتخاب پارادایمی؛ استعلاگرایی اجتماعی ذاتی؛ نیروهای اقتصاد سیاسی مسلط؛ بازیهای تمایز و تضاد خاصّ؛ شیوه تولید پارادایمی؛ مبادلات درونی و بیرونی؛ بحرانهای طبیعی اختصاصی؛ و ظرفیت توسعه‌ای یا ضدّتوسعه‌ای هر پارادایم قدرت») در نظر می‌گیرد. به زعم وی، این زنجیره‌ها و عناصر یک کلّ واحد، منسجم و جدایی‌ناپذیرند. بر این اساس، نویسنده فرایند و نحوه پیوند ارگانیک این سه زنجیره و عناصر نُه‌گانه آنها را در قالب «جامعه‌شناسی پارادایم قدرت» توضیح داده و آن را به‌عنوان بدیلی برای جامعه‌شناسی دولت و نظریات مکانیکی سیاست عمومی پیشنهاد می‌کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| نظریات دولت؛ جامعه‌شناسی دولت؛ نظریه سیستم‌ها؛ ارگانیک‌گرایی؛ زنجیره فراسازنده؛ زنجیره سازنده؛ زنجیره فروسازنده | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 926 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 243 |
||