سیاستگذاری جنایی در مواجهه با ناترازی آبی در ایران؛ با تأکید بر نقش دولت و حکمرانی آب | ||
| سیاستگذاری عمومی | ||
| دوره 12، شماره 3، پاییز 1405، صفحه 257-273 اصل مقاله (1.33 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jppolicy.2026.109050 | ||
| نویسنده | ||
| عباس شیری ورنامخواستی* | ||
| دانشیار حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسى، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| ناترازی آبی در ایران، پدیده‌ای پیچیده و چند عاملی است که از تعامل عوامل حقوقی، اقتصادی، اجتماعی، مدیریتی، نهادی و زیست محیطی ناشی می‌شود و آثار آن به کاهش کمی و کیفی منابع آب، برداشت‌های مازاد، تخریب آبخوان‌ها و تشدید تعارضات اجتماعی و اقتصادی منتهی می‌گردد. در چنین شرایطی، سیاستگذاری جنایی نمی‌تواند صرفاً بر جرم‌انگاری رفتارهای غیرمجاز آبی و اعمال ضمانت اجراهای کیفری متمرکز شود، بلکه باید جایگاه حقوق کیفری را در چارچوب نظام جامع حکمرانی آب و با توجّه به نقش دولت و نهادهای عمومی مورد ارزیابی قرار دهد. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، قوانین و مقررات ایران ، اسناد بین المللی و مطالعات تطبیقی، ظرفیت‌ها و محدودیت‌های سیاستگذاری جنایی ایران در مواجهه با ناترازی آبی را بررسی می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که حقوق کیفری ایران، به‌ویژه از طریق مقررات قانون توزیع عادلانه آب و سایر قوانین مرتبط، ظرفیت مداخله در برابر برخی رفتارهای زیان‌بار از جمله برداشت غیرمجاز و تجاوز از حدود بهره‌برداری را داراست. کارآمدی این مداخله صرفاً به شدت مجازات وابسته نیست و به عواملی مانند احتمال کشف تخلّف و جرم، کیفیّت پایش و نظارت، قطعیّت و سرعت اجرای مقررات، هماهنگی میان نهادهای مسئول و شفافیّت اطلاعات آب نیز بستگی دارد. همچنین، تحلیل رویکردهای جرم‌شناسی سبز و مطالعات تطبیقی نشان می‌دهد که تمرکز صرف بر رفتار نهایی بهره‌بردار، بدون توجّه به عوامل ساختاری و تصمیم‌های عمومی مؤثر بر ایجاد و استمرار آسیب‌های آبی، نمی‌تواند پاسخ مناسبی با ماهیّت ناترازی آبی فراهم کند. سیاستگذاری جنایی مطلوب باید در قالب الگویی تلفیقی، پیشگیری، تنظیم‌گری، واکنش کیفری متناسب و پاسخ‌گویی نهادی را در بر گیرد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ناترازی آبی؛ سیاست گذاری جنایی؛ حکمرانی آب؛ جرم‌شناسی سبز؛ برداشت غیرمجاز آب؛ پاسخ‌گویی نهادی؛ حقوق کیفری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 214 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 101 |
||