تبیین مبانی اخلاقی تنظیم‌گری فضای مجازی بر مبنای نظریۀ فرهنگ پروکسی | ||
| تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی | ||
| مقاله 6، دوره 60، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 1-28 اصل مقاله (914.12 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jlib.2026.415899.1827 | ||
| نویسنده | ||
| محمد خندان* | ||
| گروه علم اطلاعات و مدیریت دانش، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: تنظیم‌گری از ملزومات اساسی حکمرانی است و حکمرانی شایسته مستلزم تنظیم‌گری شایستۀ امور توسط دولت و نهادهای عمومی است. با توجه به جایگاه مهم تنظیم‌گری در ادارۀ امور جامعه و از جمله در ادارۀ فضای مجازی، لازم است از زوایای گوناگون دربارۀ آن تحقیق و بحث صورت گیرد. هدف ما در مقالۀ حاضر این است که با کمک مفهوم «فرهنگ پروکسی»، صورت‌بندی جدیدی از مبانی اخلاقی تنظیم‌گری فضای مجازی ارائه دهیم. روش پژوهش: روش‌شناسی مطالعۀ حاضر، از بُعد کلان معرفت‌شناختی، بر رویکرد هرمنوتیکی (تفسیری) مبتنی است. یافته‌ها: در مفهوم پروکسی، باید بین «پروکسی» و «پروکسی تحلیل‌رفته» تمایز قائل شد. «پروکسی تحلیل‌رفته»، پروکسی‌ای است که یا فاقد وجه «دلالت» است یا فاقد وجه «جانشینی». فضای مجازی مبتنی بر «پروکسی تحلیل‌رفته» نیست، بلکه مبتنی بر فرهنگ «پروکسی» است، در نتیجه هم خصلت «دلالت» دارد و هم خصلت «جانشینی» و لذا هم یک نظام نشانه‌شناختی است و هم یک نظام نیابتی. این به آن معناست که وب‌سایت‌ها و برنامه‌های کاربردی فضای مجازی هم به نیابت از افراد عمل می‌کنند (وجه جانشینی) و هم در عین حال به دلیل خصلت نشانگی‌شان (وجه دلالت)، فرد متذکر به فاصلۀ خود با واقعیت است. اخلاق تنظیم‌گری فضای مجازی باید متناسب با این «فرهنگ پروکسی» باشد. نتیجه‌گیری: فضای مجازی از بسیاری جهات، نقش «نایب» یا «قائم‌مقام» فرد را برای عمل در فضای واقعی پیدا کرده است. این امر مسئولیت‌های اخلاقی خاص و جدیدی را در ارتباط با فضای مجازی متوجه ذی‌نفعان آن (برنامه‌نویسان، مهندسان نرم‌افزار و شبکه، ارائه‌دهندگان خدمات و ...) می‌کند. تنظیم‌گری مبتنی بر فرهنگ پروکسی، یک تنظیم‌گری چندلایه و چندبُعدی است. در تنظیم‌گری فضای مجازی صرفاً نمی‌توان به اقدامات نهادهای دولتی و خصوصی در مدیریت رفتار کاربران اکتفا کرد، بلکه لازم است نیروها و ساختارهای درونی خود فضای مجازی را محور کار قرار داد. تنظیم‌گری دیگر نمی‌تواند صرفاً بر مدیریت نمادها یا جریان اطلاع‌رسانی تمرکز کند، بلکه باید بر مدیریت اعمال نیابتی متمرکز شود. از آنجا که در محیط آنلایف، تمایز میان امر آنلاین و آفلاین برداشته شده و داده‌ها ماهیت هستی‌شناختی مشترکی با واقعیت‌های مورد دلالت خود یافته‌اند، نظارت بر صحت عملکرد این پروکسی‌ها در مقام جانشین، اولویت می‌یابد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تنظیم‌گری؛ اخلاق؛ فضای مجازی؛ فرهنگ پروکسی؛ لوچانو فلوریدی؛ دلالت؛ نیابت | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 99 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 76 |
||