واگرایی یا هم‌گرایی زبان علم و تقاضای عمومی در حوزه هوش مصنوعی و رفتار اطلاع‌یابی: تحلیل تطبیقی گوگل ترندز و وب آو ساینس | ||
| تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی | ||
| مقاله 2، دوره 60، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 1-28 اصل مقاله (1.6 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jlib.2026.419682.1837 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدرضا خرم آبادی آرانی1؛ یگانه داستار2؛ علی منصوری1؛ مرتضی محمدی استانی* 2 | ||
| 1گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| 2گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: هدف پژوهش حاضر، تطبیق الگوهای جستجوی عمومی و تولیدات علمی در حوزه هوش مصنوعی و رفتار اطلاع‌یابی، با تحلیل داده‌های گوگل ترندز و پایگاه وب آو ساینس است. این مطالعه با روشی ترکیبی، میزان همسویی یا واگرایی مفاهیم پرتکرار، توزیع جغرافیایی و تغییرات زمانی را بررسی کرده تا تصویری واقع‌بینانه از رابطه نیازهای اطلاعاتی کاربران و جهت‌گیری‌های پژوهشی ارائه دهد. روش: پژوهش حاضر بر اساس هدف، کاربردی و بر اساس رویکرد، کمی بود که با رویکرد علم‌سنجی و داده‌کاوی و تلفیق داده‌های گوگل ترندز و پایگاه وب آو ساینس انجام شد. جامعه پژوهش شامل تمام مدارک نمایه شده در وب آو ساینس در حوزه مورد مطالعه بود. تحلیل‌ها با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای ویس.ویور و آر استودیو و کتابخانه PyTrends در پایتون، در سه محور اصلی شامل: تحلیل همپوشانی جغرافیایی، بررسی تأخیر زمانی، و مقایسه واژگان و مضامین پرتکرار جستجوهای عمومی با کلیدواژه‌های مقالات علمی صورت گرفت. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد اگرچه کشورهایی نظیر چین و ایالات‌متحده آمریکا در تولیدات علمی این حوزه پیشگام هستند، اما برخی کشورهای درحال‌توسعه نظیر اتیوپی و نیجریه به دلیل محدودیت‌های زیرساختی، سطح جستجوهای عمومی بسیار پایین بوده و تفسیر واگرایی در این بافت‌ها، نیازمند احتیاط است. در سطح واژگانی، عبارت تخصصی «رفتار اطلاع‌یابی» در جستجوهای عمومی دیده نشد و جای خود را به عباراتی ملموس‌تر نظیر «جستجوی هوش مصنوعی» داده است. خوشه‌بندی موضوعی این حوزه نیز شامل «ابعاد انسانی و شناختی»، «پذیرش فناوری»، «زیرساخت‌های فنی»، و «پیامدهای اجتماعی» بود. همچنین، شکاف معنایی میان زبان علم و زبان عمومی و وجود تأخیر زمانی میان اوج علاقه‌مندی عمومی و انتشار مقالات علمی مشاهده شد. تولیدات علمی عمدتاً بر جنبه‌های فنی و الگوریتمی، درحالی‌که جستجوهای عمومی بر جنبه‌های کاربردی و تعاملی متمرکز بودند. نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از واگرایی قابل‌توجهی در ابعاد جغرافیایی، واژگانی و مفهومی میان تقاضای عمومی و تولیدات علمی هوش مصنوعی و رفتار اطلاع‌یابی است. شناخت این شکاف زبانی و زمانی، برای همسوسازی جهت‌گیری‌های پژوهشی با نیازهای واقعی جامعه، هدایت مؤثرتر پژوهش‌ها و توسعه خدمات کتابخانه‌ای و اطلاعاتی مبتنی بر انتظارات واقعی کاربران عادی ضروری به نظر می‌رسد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| هوش مصنوعی؛ رفتار اطلاع‌یابی؛ علم‌سنجی؛ گوگل ترندز؛ وب آو ساینس | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 116 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 82 |
||