شناسایی و تحلیل نقش چندبعدی انگیزه‌های کارآفرینانه بر شکل‌گیری گردشگری مزرعه و توسعه پایدار مناطق روستایی ایران: یک پژوهش آمیخته اکتشافی | ||
| فصلنامه علمی پژوهشی توسعه کارآفرینی | ||
| دوره 19، شماره 3، پاییز 1405، صفحه 213-239 اصل مقاله (903.81 K) | ||
| نوع مقاله: مقالات پژوهشی آمیخته | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jed.2026.415656.654694 | ||
| نویسندگان | ||
| سیدمحمد حسینی* 1؛ آزاده فرزادفر2؛ محمدرضا زالی3 | ||
| 1گروه کسب و کار جدید، دانشکده کارآفرینی دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2گروه کسب و کار جدید، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 3گروه کارآفرینی سازمانی، دانشکده کارآفرینی دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| مقدمه و هدف: گردشگری مزرعه به‌عنوان یک راهبرد کارآفرینانه و نوآورانه برای تنوع‌بخشی اقتصادی و مقابله با زوال روستایی مطرح است. با وجود پتانسیل بالای ایران، توسعه این صنعت با موانع ساختاری روبه‌رو است و درک عمیق انگیزه‌های کارآفرینانه کشاورزان به‌ویژه در ارتباط با ابعاد توسعه پایدار، همچنان به‌عنوان یک شکاف نظری و تجربی مهم باقی مانده است. این پژوهش با هدف کلی شناسایی و تحلیل تأثیر ابعاد چندگانه انگیزه‌های کارآفرینانه بر شکل‌گیری گردشگری مزرعه و تبیین نقش آن در تحقق توسعه پایدار اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی در مناطق روستایی ایران انجام شده است. روش‌شناسی: این مطالعه با رویکرد آمیخته و طرح اکتشافی متوالی (کیفی-کمی) و با اتخاذ فلسفه پراگماتیسم انجام شد. در مرحله کیفی، با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند و انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق با ۹ نفر از کارآفرینان خبره و پیشرو گردشگری مزرعه تا رسیدن به اشباع نظری داده‌ها جمع‌آوری گردید و با استفاده از روش تحلیل مضمون شش مرحله‌ای براون و کلارک و نرم‌افزار MAXQDA 2020 تحلیل شدند. در مرحله کمی، بر اساس مضامین استخراج شده، پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته طراحی و پس از تأیید روایی محتوا توسط ۵ خبره و محاسبه پایایی با آلفای کرونباخ (بالای ۰.۷)، در نمونه‌ای به حجم ۲۱۰ نفر از افراد فعال در کسب و کارهای حوزه گردشگری مزرعه در چهار منطقه اصلی ایران (شمال، غرب، مرکز و جنوب، شرق) که با روش نمونه‌گیری طبقه‌ای تصادفی انتخاب شده بودند، توزیع شد. داده‌های کمی با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) و نرم‌افزار SmartPLS4 و با بهره‌گیری از الگوریتم بوت‌استرپینگ (با ۵۰۰۰ زیرنمونه) تحلیل شدند. یافته‌ها: یافته‌های بخش کیفی به استخراج ۲۰ کد اولیه و در نهایت ۵ مضمون اصلی (مقوله محوری) به عنوان پیشران‌های شکل‌گیری گردشگری مزرعه منجر شد: ۱) انگیزه‌های اقتصادی و عمل‌گرایانه (بقامحور و واکنش به فشارهای اقتصادی و اقلیمی)، ۲) انگیزه‌های اجتماعی و پیوند خانوادگی (تعهدات درون‌خانوادگی و احساس مسئولیت اجتماعی)، ۳) انگیزه‌های درونی و روان‌شناختی (خودشکوفایی، علاقه ذاتی و خلاقیت فردی)، ۴) انگیزه‌های فرهنگی و زیست‌محیطی (عقلانیت ماهوی و ارزش‌های اخلاقی) و ۵) انگیزه‌های نهادی و الگوپذیرانه (تأثیرپذیری از الگوهای موفق و واکنش به خلأ‌های نهادی). در بخش کمی، مدل اندازه‌گیری از روایی همگرا (AVE>0.5)، روایی واگرا (معیار فورنل-لارکر و HTMT) و پایایی ترکیبی (CR>0.7) مطلوبی برخوردار بود. مدل ساختاری نشان داد که پنج‌دسته انگیزه مذکور در مجموع ۵۲.۳ درصد از واریانس متغیر شکل‌گیری گردشگری مزرعه را تبیین می‌کنند (R²=0.523). بر اساس ضرایب مسیر استاندارد شده (β)، به ترتیب انگیزه‌های اقتصادی و عمل‌گرایانه (β=0.425, t=3.151, p | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| انگیزه‌های کارآفرینانه؛ گردشگری مزرعه؛ توسعه پایدار مناطق روستایی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 69 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 61 |
||