واکاوی دوگانگی تاب‌آوری اجتماعی در شرایط جنگ: مطالعه موردی ایران (۱۴۰5-۱۴۰4) | ||
| کسب‌وکار اجتماعی | ||
| دوره 3، شماره 3، پاییز 1405، صفحه 125-139 اصل مقاله (775.39 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jsbu.2026.415667.1116 | ||
| نویسنده | ||
| احمد نادری* | ||
| گروه مطالعات انسان شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تبیین الگوی تاب‌آوری اجتماعی ایران در جریان جنگ اخیر (۲۰۲۵–۲۰۲۶) و بررسی تغییرات آن در ابعاد مختلف اجتماعی، ارتباطی، زیرساختی و نهادی است. این پژوهش به‌طور ویژه، فرضیه «تاب‌آوری دوگانه» را بررسی می‌کند؛ به این معنا که ممکن است تاب‌آوری در سطح جامعه و مشارکت مردمی تقویت شود، در حالی که برخی ظرفیت‌های زیرساختی و نهادی تضعیف یا بدون تغییر باقی بمانند. روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد کمی و در قالب طرح مقایسه‌ای قبل و بعد انجام شد. ابزار گردآوری داده‌ها، چک‌لیستی ۲۸ گویه‌ای بود که بر اساس چارچوب عملیاتی هفت‌گانه بیگز و همکاران شامل تنوع و افزونگی، اتصال‌پذیری، متغیرهای کند و بازخورد، تفکر نظام‌های پیچیده سازگارشونده، یادگیری، مشارکت و حکمرانی چندمرکزی تدوین شد. ارزیابی‌ها توسط یک پنل پنج‌نفره از خبرگان مدیریت بحران و در دو مقطع زمانی قبل و بعد از جنگ انجام گرفت. برای تحلیل تفاوت میان دو مقطع، با توجه به ماهیت زوجی داده‌ها و حجم محدود نمونه، از آزمون ناپارامتری ویلکاکسون استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد جنگ تأثیری دوگانه بر تاب‌آوری اجتماعی ایران داشته است. اصل «مشارکت» بیشترین افزایش معنادار آماری را نشان داد که بیانگر تقویت سرمایه اجتماعی، همبستگی و حضور داوطلبانه مردم است. «ارتباطات» نیز به‌طور معناداری افزایش یافت. در مقابل، «تنوع و افزونگی» کاهش قابل‌توجه اما غیرمعناداری داشت. چهار اصل «متغیرهای کند و بازخورد»، «تفکر نظام‌های پیچیده سازگارشونده»، «یادگیری» و «حکمرانی چندمرکزی» نیز تغییر معناداری نشان ندادند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها از فرضیه تاب‌آوری دوگانه حمایت می‌کنند؛ به‌گونه‌ای که تاب‌آوری «از پایین»، به‌ویژه از طریق مشارکت، سرمایه اجتماعی و ارتباطات، تقویت شده، اما تاب‌آوری «از بالا» در حوزه‌های زیرساختی، نهادی، تنوع راهبردی و یادگیری سازمانی همچنان آسیب‌پذیر باقی مانده است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| جنگ؛ تاب‌آوری اجتماعی؛ سرمایه اجتماعی؛ مدیریت بحران؛ نظام اجتماعی ایران. | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 87 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 63 |
||