واکاوی فقهی ضمان خسارت ربات‌های بهره مند از هوش مصنوعی | ||
| مجله علمی "پژوهشهای فقهی" | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 11 مهر 1405 اصل مقاله (1.06 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jorr.2026.413540.1009756 | ||
| نویسنده | ||
| مهدی ساجدی* | ||
| عضو هیات علمی گروه حقوق اسلامی دانشکده حقوق دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری. تهران. ایران. | ||
| چکیده | ||
| با گسترش کاربرد ربات‌های هوشمند، احتمال ورود خسارت ناشی از عملکرد، تصمیم‌گیری یا نقص این فناوری‌ها افزایش یافته و تعیین مسئول جبران خسارت، نیازمند تبیین فقهی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی مبانی فقهی ضمان خسارات ناشی از ربات‌های هوشمند و تعیین شخص یا نهاد مسئول جبران آن، با روش توصیفی ـ تحلیلی و بهره‌گیری از مطالعات کتابخانه‌ای و تحلیل منابع و ادله فقهی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد در صورت تعدد عوامل انسانی دخیل در ایجاد خسارت، مسئولیت جبران اصولاً بر عهده سببی است که در ایجاد خسارت، سبب مقدم محسوب می‌شود. بنابراین، اگر خسارت ناشی از خطای برنامه‌نویسی، نقص طراحی و ساخت، عدم دقت در اتصال اجزای ربات یا اطلاع‌رسانی نادرست درباره کارایی و ایمنی آن باشد، طراح یا سازنده ضامن است. در مقابل، چنانچه خسارت ناشی از استفاده نادرست، تقصیر کاربر یا بهره‌برداری آگاهانه از ربات معیوب باشد، ضمان بر عهده کاربر است. همچنین، اگر خسارت ناشی از خطای مستقل در تصمیم‌گیری ربات یا خرابی اتفاقی، غیرقابل پیش‌بینی و پیشگیری باشد و کاربر نیز نقشی در ایجاد یا جلوگیری از آن نداشته باشد، اتلاف قهری محقق شده و ضمان شخص معینی ثابت نیست؛ مگر آنکه حاکم اسلامی جبران خسارت را بر عهده گرفته باشد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| کلمات کلیدی: ضمان؛ خسارت؛ ربات هوشمند؛ سبب؛ حاکم اسلامی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 64 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 41 |
||