چالش‌های حقوقی و جرم‌شناسی دیپ‌فیک‌ها در رسانه‌های دیجیتال | ||
| بررسی‌های مدیریت رسانه | ||
| دوره 5، شماره 3، 1405، صفحه 405-425 اصل مقاله (684.79 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/mmr.2026.400793.1198 | ||
| نویسنده | ||
| مصطفی پاک نیت* | ||
| استادیار، گروه حقوق، دانشکدۀ علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: این پژوهش با هدف تحلیل چالش‌های حقوقی و جرم‌شناختی ناشی از فناوری دیپ‌فیک در رسانه‌های دیجیتال، بررسی ظرفیت و خلأهای نظام کیفری ایران در مواجهه با جرایم مبتنی بر این فناوری و تبیین تأثیر آن بر الگوهای بزه‌کاری، بزه‌دیدگی و سیاست کیفری انجام شده است. روش: پژوهش حاضر از نوع توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد تطبیقی است. داده‌ها به‌شیوۀ کتابخانه‌ای و با بررسی قوانین داخلی و خارجی، منابع حقوقی و علمی، اسناد بین‌المللی و برخی رویه‌های قضایی گردآوری و تحلیل شده‌اند. همچنین، آثار دیپ‌فیک بر بزه‌کاری و بزه‌دیدگی با استفاده از برخی نظریه‌های جرم‌شناختی معاصر بررسی شده است. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که مقررات کیفری ایران، به‌ویژه قانون جرایم رایانه‌ای، تنها بخشی از رفتارهای مجرمانۀ مرتبط با دیپ‌فیک را پوشش می‌دهد. فقدان تعریف و جرم‌انگاری اختصاصی، دشواری انتساب مسئولیت کیفری، احراز اصالت ادله دیجیتال، مسئولیت پلتفرم‌ها و ماهیت فرامرزی جرایم، از مهم‌ترین چالش‌های حقوقی هستند. از منظر جرم‌شناختی نیز کاهش هزینۀ ارتکاب، افزایش گمنامی، گسترش بزه‌دیدگی و دشواری پیشگیری، الگوهای سنتی بزه‌کاری و بزه‌دیدگی را دستخوش تحول کرده است. نتیجه‌گیری: مقابلۀ مؤثر با دیپ‌فیک، فقط از طریق جرم‌انگاری امکان‌پذیر نیست و مستلزم رویکردی چندبُعدی شامل اصلاح مقررات، توسعۀ فناوری‌های تشخیص، ارتقای سواد رسانه‌ای، تخصصی‌سازی احراز اصالت ادله، تنظیمگری پلتفرم‌ها و تقویت همکاری‌های بین‌المللی است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| دیپ‌فیک؛ رسانۀ مصنوعی؛ پسا حقیقت؛ چارچوب حقوقی؛ تبیین جرم‌شناسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 79 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 63 |
||