تبیین حِکمی و اعتبارسنجی معرفتی تجارب نزدیک به مرگ(NDE)در ترازوی حکمت متعالیه | ||
| مجله علمی " فلسفه دین " | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 12 مهر 1405 اصل مقاله (1.17 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpht.2026.416325.1006208 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد مرادی* 1؛ محسن ایزدی2 | ||
| 1دانشگاه قم ، دانشکده الهیات | ||
| 2دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه قم | ||
| چکیده | ||
| تجارب نزدیک به مرگ (NDE) با به چالش کشیدن مبانی فیزیکالیسم، افق‌های نوینی در انسان‌شناسی فلسفی و کلامی گشوده‌اند. هدف این پژوهش، واکاوی هستی‌شناختی و اعتبارسنجی معرفتی این تجارب با تکیه بر مبانی حکمت متعالیه و عرفان اسلامی، و نقد رهیافت‌های تقلیل‌گرایانه نظیر فرضیه «بازخوانی خاطرات» است. تحقیق حاضر به روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و با رویکرد داوری عقلی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد فرضیه «بازخوانی خاطرات» به دلیل تناقض در نرخ پردازش عصبی، ناتوانی در تبیین ادراکات صادق و عدم امکان بازسازی تصاویر در نابینایان مادرزاد، فاقد کارآمدی تبیینی است. از منظر حکمت متعالیه، این پدیده محصول «حرکت جوهری»، «تجرد مثالی نفس» و خروج موقت روح از تدبیر بدن تلقی می‌شود که در آن، آگاهی از ساحت خیال متصل عبور کرده و به شهودِ «خیال منفصل» نائل می‌گردد. همچنین، اعتبارسنجی این تجارب بر پایه معیارهای سه‌گانه‌ی «مطابقت با وحی»، «ملائمت عقلی» و «تحول جوهری در سوژه»، تمایز قاطع میان شهود صادق برزخی و توهمات سایکوتیک را آشکار می‌سازد. ماحصل تحقیق آن است که NDE نه یک عارضه پاتولوژیک یا فیزیولوژیک، بلکه واقعه‌ای وجودی و قرینه‌ای شهودی بر بقای آگاهی و حقانیت معاد است که ضمن برخورداری از حجیت معرفتی، با نظام جزا و پاداش وحیانی انطباق ساختاری دارد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تجربه‌های نزدیک به مرگ؛ حکمت متعالیه؛ بازخوانی خاطرات؛ تجرد مثالی نفس؛ اعتبارسنجی معرفتی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 164 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 43 |
||