نشانه‌های زبانی تأخر زمانی در رباعی‌های منسوب به خیّام | ||
| ادب فارسی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 13 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpl.2026.420200.2390 | ||
| نویسندگان | ||
| ,وحید عیدگاه طرقبه ای؛ هما مرادی نسب* | ||
| گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران. | ||
| چکیده | ||
| تشخیص اصالت رباعیّات خیّام همواره موضوع پژوهش‌های گوناگون بوده است. پژوهشگران روش‌ها و معیارهای گوناگونی را برای تشخیص اصالت رباعیّات خیّام پیشنهاد داده‌اند. برخی از این معیارها عبارتند از توجه به منابع کهن و معتبر، رباعیّات کلیدی، اصل تکرار و تواتر، سبک قافیه‌پردازی، طرز بیان و گفتمان خیّامیت. با نگاهی به پیشینۀ پژوهش، درمی‌یابیم که پژوهش‌های اندکی برمبنای ویژگی‌های زبانی و سبکی رباعیّات منسوب به خیّام انجام شده است. در این پژوهش، قصد داریم نشانه‌های زبانی تأخر زمانی را در رباعیات منسوب به خیّام بررسی کنیم. در این پژوهش، سعی شده است که در تکمیل مطالعات پژوهشگران که اغلب با در نظر گرفتن مسائل نسخه‌شناختی به تعیین قدمت رباعی‌های خیّام پرداخته‌اند، از معیارهای زبانی کمک گرفته شود. با این توجه که معیارهای زبانی بیشتر به‌صورت سلبی به کمک پژوهشگر می‌آید و بیشتر می‌توان برای تعیین عدم اصالت متن از آن‌ها بهره گرفت تا تعیین اصالت متن. از همین روی، چنانکه در عنوان مقاله مشخص است، در اینجا آثار منسوب به خیّام، بررسی می‌شوند، نه آثاری که پیشتر قدمت یا اصالت آن‌ها از راه‌های مختلف تعیین شده است. فرضیۀ اصلی این است که می‌توان با توجه به ویژگی‌های زبانی و سبکی، به زمان حدودی سرایش اشعار پی برد، زیرا ارتباط مستقیمی میان حضور این ویژگی‌ها در متون و زمان سرایش متن ادبی برقرار است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که حضور برخی از ویژگی‌های زبانی و سبکی نامتداول در عصر خیّام در رباعیّات منسوب، می‌تواند حاکی از نادرستی انتساب اینگونه رباعی‌ها به او باشد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| خیّام نیشابوری؛ اصالت اشعار؛ سبک‌شناسی؛ تاریخ‌گذاری؛ رباعی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 183 |
||