هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین در سلامت روان: کاربردها، فرصت‌ها، چالش‌ها و ملاحظات اخلاق اسلامی | ||
| روان شناسی قرآن بنیان | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 21 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/qpsj.2026.418775.1138 | ||
| نویسندگان | ||
| اشکان مصطفی نژاد1؛ نادیا سعادتی* 2 | ||
| 1دانشجوی کارشناسی، گروه مهندسی برق و کامپیوتر، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری، گروه مهندسی مکانیک بیوسیستم، دانشکده علوم و فناوری کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با هدف بررسی فرصت‌ها و چالش‌های هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین دیجیتال در حوزه سلامت روان و تحلیل آن‌ها در چارچوب اصول اخلاق اسلامی انجام شده است. پیشرفت شتابان هوش مصنوعی، از جمله مدل‌های زبانی بزرگ، الگوریتم‌های یادگیری ماشین، چت‌بات‌های درمانی و پلتفرم‌های سلامت روان دیجیتال، فرصت‌های نوینی را برای افزایش دسترسی به خدمات سلامت روان، کاهش هزینه‌های درمان، بهبود تشخیص زودهنگام اختلالات روانی و ارائه مداخلات درمانی شخصی‌سازی‌شده فراهم آورده است؛ در کنار آن، چالش‌هایی همچون نقض حریم خصوصی، سوگیری الگوریتمی، کاهش تعاملات انسانی، وابستگی به فناوری و مسائل مرتبط با مسئولیت‌پذیری اخلاقی از مهم‌ترین نگرانی‌های این حوزه به شمار می‌روند. این پژوهش یک مرور نظام‌مند (Systematic Review) با رویکرد توصیفی-تحلیلی است که مطابق با دستورالعمل PRISMA 2020 و از طریق بررسی نظام‌مند منابع علمی منتشرشده در فاصله زمانی 2019 تا 2025 در پایگاه‌های معتبر علمی بین‌المللی انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هوش مصنوعی می‌تواند از طریق بهبود فرایندهای تشخیص، گسترش دسترسی به خدمات درمانی و تقویت مداخلات پیشگیرانه، نقش مؤثری در ارتقای سلامت روان ایفا کند. با این حال، از منظر اسلامی، مشروعیت و ارزش کاربردهای فناورانه به میزان انطباق آن‌ها با اصول بنیادینی همچون کرامت انسانی، عدالت، حفظ حریم خصوصی، مسئولیت‌پذیری و سلامت معنوی وابسته است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی در صورتی می‌توانند به ارتقای سلامت روان در جوامع اسلامی کمک کنند که در چارچوب ارزش‌های اخلاقی و دینی طراحی، توسعه و به‌کارگیری شوند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| هوش مصنوعی؛ سلامت روان؛ سلامت دیجیتال؛ اخلاق اسلامی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 15 |
||