طرد اجتماعی، نابرابری چند لایه و شورش‌های اجتماعی | ||
| مطالعات جامعه‌شناختی | ||
| دوره 33، شماره 1، اردیبهشت 1405، صفحه 285-299 اصل مقاله (821.9 K) | ||
| نوع مقاله: علمی وپزوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jsr.2026.418235.2145 | ||
| نویسنده | ||
| احمد نادری* | ||
| گروه مردم شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| در این مقاله، با بهره‌گیری از مفاهیم «نظام جهانی» و «دولت ملی»، مفهوم طرد اجتماعی در چارچوب ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مورد تحلیل قرار می‌گیرد و نشان داده می‌شود که چگونه ساختارهای قدرت، امکان مشارکت کامل همه افراد را محدود می‌سازند. جامعه‌هایی که در نظام جهانی قادر به شکل‌دادن دولت ملی مستقل نیستند، در اقتصاد بازار و تعاملات میان‌فرهنگی در حاشیه قرار گرفته و طردشدگی در آن‌ها شدت می‌یابد. این پژوهش با رویکرد انسان‌شناسی موقعیت جامعه ایران را تحلیل می‌کند؛ جایی که طردشدگی به دلایل مشکلات اقتصادی و چالش‌های فرهنگی بازتولید می‌شود. در این‌جا تلاش می‌شود از داده‌های آماری، نظریه‌های تخصصی کارشناسان اجتماعی مصاحبه‌شده نیز در تحلیل استفاده کند. یافته‌ها نشان می‌دهد شکل‌گیری دولت مدرن در ایران با رویکرد مرکزگرایی و تأثیرپذیری از الگوهای آلمانی، فرآیندهای نابرابری را به‌صورت نهادینه توسعه داده است که آثار آن در حاشیه‌نشینی و مهاجرت قابل مشاهده است. در این چارچوب، دولت برای شکل‌دهی هویت ملی بر زبان فارسی، مذهب تشیع، قومیت فارس و جنسیت مردانه تأکید کرده است که موجب احساس طردشدگی در گروه‌های مقابل گردیده است. همچنین، توسعه مرکزگرا و مدرنیزاسیون، زیست‌جهان جامعه را تحت تأثیر نظام ارتباطی جهانی تغییر داده و مرجعیت‌های سنتی مانند دین به‌تدریج کمرنگ شده‌اند. در چنین شرایطی، چالش‌های اقتصادی و شبکه‌های اجتماعی زمینه‌ساز شکل‌گیری جنبش‌ها و شورش‌های اجتماعی هستند. نهایتاً، در جهان پسااستعماری، نظام جهانی با هدف تسلط بر دولت‌های پیرامونی، از جنبش‌های اجتماعی به‌منظور استیلای ذهنی حمایت می‌کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| نظام جهانی؛ دولت ـ ملت؛ طرد اجتماعی؛ جنبش اجتماعی؛ شبکه‌های ارتباطی؛ مشارکت | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 83 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 86 |
||