دلایل تخریب جنگل: بررسی مدل‌های ذهنی کارشناسان منابع طبیعی و مردم محلی با استفاده از روش پویایی‌های سیستم

عواطفی همت, محمد; شامخی, تقی; زبیری, محمود; عرب, داوودرضا; قاضی طباطبایی, محمود

doi:10.22059/jfwp.2013.35340

	دلایل تخریب جنگل: بررسی مدل‌های ذهنی کارشناسان منابع طبیعی و مردم محلی با استفاده از روش پویایی‌های سیستم
نشریه جنگل و فرآورده های چوب
مقاله 4، دوره 66، شماره 1، 1392، صفحه 39-54 اصل مقاله (897.26 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfwp.2013.35340
نویسندگان
محمد عواطفی همت^* ¹؛ تقی شامخی²؛ محمود زبیری³؛ داوودرضا عرب⁴؛ محمود قاضی طباطبایی⁵
¹استادیار دانشکده ی منابع طبیعی دانشگاه تهران
²استاد، دانشکده‌ منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران.
³استاد، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران.
⁴استادیار، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران.
⁵دانشیار، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
مدل‌‌های ذهنی چارچوب‌های مرجعی‌اند که افراد بر‌اساس آن‌ها جهان را تأویل و تفسیر می‌کنند. در این مقاله مدل‌های ذهنی دو گروه اصلی از ذی‌نفعان جنگل، یعنی 1. کارشناسان سازمان جنگل‌ها و 2. دامداران محلی در حوزة آبخیز شمارة 35 جنگل‌های شمال، درمورد علل تخریب جنگل بررسی شده است. داده‌های لازم از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختار‌یافته با اعضای هر یک از دو گروه مذکور به‌‌دست آمده است. نتایج مصاحبه‌‌ها در قالب رهیافت پویایی‌های سیستم مفهوم‌‌سازی شده و مدل‌های ذهنی هر یک از دو گروه به‌صورت نمودارهای علت و معلولی به‌دست آمده است. بررسی مدل‌های ذهنی این دو گروه نشان‌‌دهندة این است: هر یک از دو گروهِ مذکور، دیگری را عامل تخریب جنگل می‌داند و ارتباطی بین فعالیت‌های خود و تخریب جنگل و جایی برای تجدید نظر در اقدامات خود متصوّر نیست. کارشناسان سازمان جنگل‌ها، فعالیت‌های طرح‌های جنگلداری، از جمله بهره‌برداری را در راستای بهبود کمیّت و کیفیت توده، و فعالیت‌های دامداری سنتی را سبب تخریب جنگل می‌دانند. دامداران محلی نیز فعالیت‌های مجریان طرح‌های جنگلداری در قالب بهره‌برداری از جنگل را عامل تخریب جنگل می‌دانند و ارتباطی بین حضور دام در جنگل و تخریب آن قائل نیستند. برگزاری دوره‌های آموزشی در زمینۀ اهداف طرح‌های جنگلداری، برای روستاییان و دامداران و ارتقای ظرفیت و توان کار‌کردن با مدل‌های ذهنی مبتنی بر سیاست‌ها و تصمیم‌گیری‌ها، برای کارشناسان ادارة جنگل‌ها در ایجاد فضای مساعد برای درک اهداف و اولویت‌های هر یک از دو گروه ذی‌نفع و بهبود مدل‌های ذهنی آن‌ها می‌تواند در رسیدن به درک مشترکی از هدف مدیریت جنگل سودمند باشد.
کلیدواژه‌ها
مدل‌های ذهنی؛ پویایی‌های سیستم؛ نمودارهای علت و معلولی؛ بازخور؛ تخریب جنگل؛ لیره‌سر
مراجع

آمار تعداد مشاهده مقاله: 7,638 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 12,475