نکتهای چند دربارۀ تحوّل شکلی و معنایی ساقینامهها (با تأکید بر تذکرۀ میخانه) | ||
| ادب فارسی | ||
| مقاله 5، دوره 4، شماره 2، 1393، صفحه 81-99 اصل مقاله (175.85 K) | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpl.2015.54167 | ||
| نویسنده | ||
| سیّد مرتضی میرهاشمی* | ||
| سیّد مرتضی میرهاشمی دانشیار زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه خوارزمی | ||
| چکیده | ||
| یکی از موضوعات شعری در ادب فارسی، ساقینامهسرایی است. این موضوع ادبی که با نظامی گنجوی و چهبسا با الهام گرفتن وی از اشعار موسوم به خمریّات ـ که البتّه پیشتر سابقهای هم داشته است ـ پدید آمد، پس از نظامی مورد توجّه گویندگان مختلف در اعصار گوناگون قرار گرفت و در عین حال دچار تغییرات و تحوّلاتی شد. بررسی و مطالعه دربارۀ این تحوّلات که آن را میتوان به سه بخشِ تحوّل در قالب (استفاده از بعضی قالبهای دیگر چون ترجیعبند و ترکیببند)، تحوّل در معنا (گنجاندن موضوعات دیگر در ساقینامهها که پیشتر سابقه ای نداشت)، تحوّل در تصاویر و تعابیر شاعرانه (ساختن تعابیر و تصاویر تازه بهخصوص برای میِ معهود در ساقینامهها) تقسیم کرد؛ موضوعی که در این مقاله بدان پرداخته شده است. تلاش ذهنی گویندگان ادوار مختلف در ایجاد این تحوّلاتْ کمابیش مشهود است، امّا در این میان، تنوّعجویی برخی از شاعران عصر صفوی، آبورنگ دیگری دارد که بیتردید حاصل تأثیرپذیری از سبک شعری تازه (سبک اصفهانی یا هندی) آن عصر است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| واژههای کلیدی: ساقینامه؛ نظامی؛ ملّا عبدالنّبی فخرالزّمانی؛ تذکرۀ میخانه؛ تعابیر شاعرانه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,770 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,201 |
||