تقابلهای همجوار؛ عنصری بلاغی و معنیساز در مثنوی | ||
| ادب فارسی | ||
| مقاله 3، دوره 6، شماره 1 - شماره پیاپی 17، 1395، صفحه 37-56 اصل مقاله (537.72 K) | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpl.2016.59568 | ||
| نویسندگان | ||
| تقی پورنامداریان1؛ لاله معرفت* 2 | ||
| 1استاد گروه زبان و ادبیات فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی | ||
| 2دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی | ||
| چکیده | ||
| «تقابلهای همجوار» (همنشینی دو رکن متقابل)، اصطلاحی است در پیوند با علم معانی نحو. این اصطلاح، هنرسازهای پنهان در مثنوی است که در این نوشتار براساس نظریة نظم (ساخت) و علم معانی نحو، ساختهای گوناگون و الگوهای متنوع آن تبیین و تحلیل شدهاست؛ ازجملة این الگوهای تقابلی عبارتاند از: تقابلهای همجوار در یک جمله با هویّت دستوری یکسان (تقابلهای معطوف، تقابلهای همجوار مضاف و مضافٌإلیهی و موصوف و صفتی)، تقابلهای همجوار در یک جمله با هویّت دستوری ناهمسان و تقابلهای همجوار در دو جمله شامل تقابلهای عطفی و غیرعطفی. همراهی این الگوها با دیگر عناصر زیباییشناسی چون انواع آرایههای بلاغی و موسیقی کلام، بر ظرفیّت معنایی و حسن بلاغی آنها میافزاید. این گونهگونی موجب پویایی زبانی، بلاغی و معنایی هر چه بیشتر شعر مولانا شده است. بسامد فراوان این هنرسازه، ویژگیای سبکی در شعر مولانا آفریده است و گذشته از تأثیر بلاغی و زیباشناسانه در القای زمینة معنایی سخن، بهویژه در اندیشههای بنیادین ذهن مولانا مؤثر است. در این نوشتار، تقابلهای همجوار معرفی و ساختار نحوی ابیاتی که شامل این هنرسازهاند، تحلیل زیباشناسی شدهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مثنوی؛ سبکشناسی؛ تقابلهای همجوار؛ علم معانی نحو | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,201 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,515 |
||