ارزیابی غلظت نیترات و آسیبپذیری آب زیرزمینی با روشهای GODS و AVI (مطالعۀ موردی: دشت کردکندیـ دوزدوزان، آذربایجان شرقی) | ||
| مجله اکوهیدرولوژی | ||
| مقاله 3، دوره 3، شماره 4، 1395، صفحه 517-531 اصل مقاله (1.33 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ije.2016.60355 | ||
| نویسندگان | ||
| شهلا سلطانی1؛ اصغر اصغری مقدم* 2؛ رحیم برزگر3؛ نعیمه کاظمیان4 | ||
| 1دانشجوی کارشناسی ارشد هیدروژئولوژی، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز | ||
| 2استاد گروه علوم زمین، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز | ||
| 3دانشجوی دکتری هیدروژئولوژی، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز | ||
| 4کارشناس آزمایشگاه کنترل کیفی آب استان آذربایجان شرقی | ||
| چکیده | ||
| هدف از این مطالعه، بررسی غلظت نیترات در منابع آب زیرزمینی دشت کردکندیـ دوزدوزان و ارزیابی آسیبپذیری آن با روشهای GODS و AVI است. دشت کردکندیـ دوزدوزان در شمال غرب ایران در استان آذربایجان شرقی واقع شده است که بهدلیل کمبود منابع آب سطحی مطلوب در این منطقه، آب زیرزمینی اهمیت خاصی برای کشاورزی و آشامیدن دارد. همچنین فعالیتهای شدید کشاورزی و استفادۀ بیش از حد از کودهای کشاورزی سبب شده است که آب زیرزمینی این دشت با خطر آلودگی نیترات مواجه باشد. بنابراین، ضروری است که کیفیت آب زیرزمینی این منطقه نسبت به غلظت نیترات بررسی و میزان آسیبپذیری آن تعیین شود. برای این منظور از 22 حلقه چاه عمیق و نیمهعمیق در مهرماه 1394 نمونهبرداری و تجزیۀ هیدروشیمیایی شد. کمترین غلظت نیترات با مقدار 31/3 میلیگرم بر لیتر در شمال دشت و مجاورت ارتفاعات میانی بهدست آمد که علت آن عمق زیاد سطح آب زیرزمینی و دانهریز بودن رسوبات است. بیشترین غلظت نیترات نیز با مقدار 23/37 میلیگرم بر لیتر در جنوب شرقی منطقه متمرکز شده است که میتوان علت آن را به رسوبات دانهدرشت موجود در این ناحیه نسبت داد. براساس نتایج، فعالیتهای انسانی مهمترین دلیل حضور نیترات در آب زیرزمینی منطقه است. این فعالیتها میتوانند از استفادۀ بیش از حد از کودهای کشاورزی توسط کشاورزان یا نشت از سیستمهای فاضلاب خانگی در منطقه ناشی باشد. همبستگی نسبتاً متوسط (497/0 r=) غلظت نیترات با بیکربنات نیز مؤید استفاده از کودهای نیتروژنه در زمینهای کشاورزی است. بهمنظور برآورد اولیۀ آسیبپذیری دشت از روشهای سادۀ AVI و GODS استفاده شد. براساس روش AVI، بخشهای شمال غربی و شرقی دشت و براساس روش GODS بخشهای شمال غربی و جنوب شرقی دشت بهعنوان مناطق دارای پتانسیل آلودگی بیشتر نسبت به سایر مناطق تعیین شدند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آب زیرزمینی؛ پتانسیل آلودگی؛ دشت کردکندیـ دوزدوزان؛ منشأ نیترات | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,038 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,779 |
||