تعیین سهم تولید رسوب زیرحوضهها با استفاده از ردیابهای ژئوشیمیایی و رادیونوکلوئید در حوضۀ آبخیز آشان، استان آذربایجان شرقی | ||
| مجله اکوهیدرولوژی | ||
| مقاله 20، دوره 5، شماره 2، تابستان 1397، صفحه 615-626 اصل مقاله (1.13 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ije.2018.246861.782 | ||
| نویسندگان | ||
| کاظم نصرتی* 1؛ مصطفی امینی2؛ محمدرضا زارع3 | ||
| 1دانشیار، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی | ||
| 2دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی | ||
| 3استادیار، گروه فیزیک کاربردی، دانشکدۀ علوم کاربردی، دانشگاه مالک اشتر، اصفهان | ||
| چکیده | ||
| فرسایش و تولید رسوب در حوضۀ آبخیز آشان سبب ایجاد تأثیرات محلی و برونمحلی شده است. تعیین سهم نسبی رسوب زیرحوضهها با استفاده از تکنیک منشأیابی بهمنظور اجرای برنامههای حفاظت آب و خاک ضروری است. هدف از مطالعۀ حاضر، تعیین سهم تولید رسوب زیرحوضهها با استفاده از ردیابهای ژئوشیمیایی و رادیونوکلوئید در حوضۀ آبخیز آشان است. به این منظور، 30 نمونه رسوب از کف کانال پنج زیرحوضه برداشت و ردیابهای رادیونوکلوئید (سرب 210 (210Pb)، اکتینیوم 228 (228AC)، رادیوم 226 (226Ra)، سزیم 137 ((137Cs، پتاسیم 40 40K)))، ژئوشیمیایی (کلسیم ((Ca، آهن (Fe)، پتاسیم K))، منیزیم (Mg)، منگنز (Mn)، سدیم (Na)) و مواد آلی (OC) اندازهگیری شدند. ترکیب بهینۀ ردیابها با استفاده از تحلیل آماری کروسکال والیس و تابع تحلیل تشخیص مشخص شد. در نهایت، سهم هریک از زیرحوضهها در تولید رسوب با استفاده از مدل غیرترکیبی عدم قطعیت بیسین و بر پایۀ ترکیب بهینۀ ردیابها تعیین شد. ردیابهای رادیوم 226، سزیم 137، پتاسیم 40، منگنز و کلسیم با قدرت تفکیککنندگی 80 درصد به عنوان ترکیب بهینه شناسایی شدند. نتایج نشان داد زیرحوضۀ هریس با 1/70 درصد تولید رسوب نسبت به بقیۀ زیرحوضهها بیشترین سهم تولید رسوب را دارد. سازندی که این زیرحوضه در آن واقع شده، سازند پیروکلاستیک و سنگهای رسی است. بنا بر نتایج پژوهش حاضر و مشاهدات میدانی، زیرحوضههایی که روی سازند پیروکلاستیک و سنگهای رسی واقع شدهاند، بیشترین مقدار تولید رسوب را دارند. این سازند به دلیل قرارگیری در نزدیکی خروجی حوضۀ آبخیز آشان از یک سو و به دلیل اثری که در پرکردن سد علویان از رسوب از سوی دیگر دارد، برنامههای حفاظت خاک برای کاهش فرسایش خاک و انتقال رسوب باید در آن متمرکز شوند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حوضۀ آبخیز آشان؛ ردیابهای رادیونوکلوئید؛ منشأیابی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 825 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 665 |
||