قدرتنمایی سیاسی مَدْرسیان در روزگار احیای وحدت حاکمیت آلعثمان | ||
| پژوهشهای علوم تاریخی | ||
| مقاله 6، دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 16، اسفند 1396، صفحه 91-110 اصل مقاله (752.32 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhss.2018.239263.472862 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی عبادی* 1؛ حسن حضرتی2 | ||
| 1استادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه پیام نور | ||
| 2دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| در دورة فترت پس از جنگ آنقره (804ق./1402م.)، جریان سیاسی- مذهبی وابسته به مدارس به مانند دولت عثمانی دچار اضطراب و پریشانی شد. با توجه به اینکه عملاً حاکمیت تثبیتشده و قدرتمندی برای پشتیبانی از آنها در جامعة عثمانی وجود نداشت، حضور تأثیرگذار آنها در جامعه بهشدت در مقایسه با ادوار پیش سستی گرفت. این واقعیت، مدرسیان و جریان مدرسی را به این نتیجه رساند که آنها برای پیشبرد اهداف مذهبی و عقیدتی خود در سطح جامعه ناگزیر هستند از احیای حاکمیت یکپارچة عثمانی حمایت کنند. این مهم برای مدرسیان و طبقۀ علمیه از این لحاظ اهمیت داشت که اِعمال اصول فقهی و هنجارهای شرعی در جامعة عثمانی که به دلیل بافت عمدتاً بدوی آن اغلب گرایش به نحلههای غیر فقاهتی- مدرسی داشت، مستلزم قدرت سیاسی همسو بود؛ از این رو، پس از احیای وحدت سیاسی و سرزمینی عثمانی از سوی محمد چلبی (816ق./1413م.)، طیف قابل توجهی از مدرسیان تلاش خود را برای تجدید نفوذ سیاسی در حاکمیت آلعثمان به کار بستند. آنها در کنار تلاش برای تثبیت سلطنت محمد اول، شرایط لازم برای برخورد نظامی دولت عثمانی با جریان صوفیانة عامیانه را فراهم کردند که به اقتدار و وحدت سرزمینی دگربارة آلعثمان تمایل چندانی نداشتند. صدور فتوای قتل شیخ بدرالدین سماوی از سوی مفتیان و اجرای آن از سوی سلطان عثمانی و نیز قتل عام پیروان این شیخ در آناتولی که گرد طورلاق کمال، از مریدان شیخ سماونه فراهم آمده بودند، از جمله قدرتنماییهای بارز مدرسیان در روزگار احیای وحدت حاکمیت آلعثمان و ایام فرمانروایی محمد چلبی بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اسلام مدرسی؛ مدارس عثمانی؛ طبقه علمیه؛ محمد اول؛ بدرالدین سماوی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 781 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 714 |
||