ارزیابی آلودگی نیترات آب زیرزمینی بر اساس روش مؤلفه های اصلی و تحلیل عاملی (مطالعۀ موردی: آبخوان دشت کرج) | ||
| مجله اکوهیدرولوژی | ||
| مقاله 6، دوره 5، شماره 4، زمستان 1397، صفحه 1119-1133 اصل مقاله (1.02 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ije.2018.256758.870 | ||
| نویسندگان | ||
| منوچهر چیت سازان* 1؛ مهدی ایلبیگی2؛ محمود محمدرضا پورطبری3 | ||
| 1استاد، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز | ||
| 2دانشجوی دکتری، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز | ||
| 3دانشیار، دانشکدۀ فنی و مهندسی، دانشگاه شهرکرد | ||
| چکیده | ||
| نیترات از مهمترین آلایندههایی است که بیشتر آبخوانها، ازجمله آبخوان کرج، از آن آسیب میبینند. از آنجا که روش معمول برای بررسی فرایندهای هیدروژئوشیمیایی در آبخوان، بهصورت گرافیکی است، بهمنظور ارزیابی آلودگی نیترات در دادههای کیفی 86 چاه در آبخوان کرج طی سال 2013، از روشهای چندمتغیرۀ آماری بهعنوان یک روش تکمیلی برای درک عوامل مؤثر بر کیفیت آبهای زیرزمینی، شناسایی آلودگی و طبقهبندی نمونههای مشابه استفاده شد. به این منظور، از نرمافزار XLSTAT برای مطالعۀ آلودگی نیترات و ارتباط آن با سایر پارامترهای شیمیایی آب و عوامل مؤثر بر آن بهره گرفته شد. تجزیه و تحلیل آماری نشان میدهد خوشهبندی سلسلهمراتبی به استخراج سه خوشه منجر شده است. نمونههای دوم و سوم خوشه غلظت بیشتری از نیترات نسبت به گروه نخست دارد. نتایج بهدستآمده از تحلیل عوامل اصلی (PCA) همچنین نشان میدهد پارامتر نیترات بیشترین همبستگی با کلر و کمترین همبستگی با سدیم و سولفات را دارد. از سوی دیگر، بر اساس چرخش واریماکس، عوامل اصلی کیفیت آبخوان به دو عامل خلاصه شدند. عامل ژئوژنیک (زمینزاد)، نخستین عاملی است که به علت اثر مواد تشکیلدهندۀ آبخوان به وجود میآید و دومین عامل، یک عامل انسانزاد است که به علت فعالیتهای انسانی، بهخصوص فاضلاب تشکیل میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آب زیرزمینی؛ تحلیل عاملی؛ خوشهبندی؛ نیترات | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,082 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,233 |
||