جغرافیای ریاضی در نخستین آثار نجومی دورۀ اسلامی | ||
| تاریخ علم | ||
| مقاله 2، دوره 14، شماره 2 - شماره پیاپی 21، بهمن 1395، صفحه 161-174 اصل مقاله (777.52 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jihs.2019.251817.371435 | ||
| نویسندگان | ||
| فرشاد کرم زاده* 1؛ حنیف قلندری2؛ غلامحسین رحیمی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی تهران | ||
| 2عضو هیأت علمی/پژوهشکده تاریخ علم/دانشگاه تهران | ||
| 3دانشگاه تربیت مدرس، دکترای مکانیک | ||
| چکیده | ||
| منظور از جغرافیای ریاضی بخشی از آثار نجومی است که موضوع آن تحدید و توصیف بخش آباد زمین، روش تقسیم آن براساس عرض جغرافیایی و چگونگی پدیداری آسمان در عرضهای جغرافیایی مختلفِ آن است. این بخش در مجسطی در فصل پایانی مقالۀ اول و در مقالۀ دوم آمده است و مطالب آن در قالب محاسبات ریاضی و بر پایۀ هندسۀ کره، تدوین شدهاند. در آثار نجومی دورۀ اسلامی، حسب تقسیم آنها به زیجها و کتابهای هیئت، این بخش را ذیل عنوان کلی «هیئة الأرض» میتوان جستجو کرد. تفاوت عمده میان این دو دسته در آن است که در زیجها این مطالب مشابه مجسطی مدون شدهاند اما در کتابهای هیئتْ این مطالب صورت توصیفی به خود گرفته است و از آوردن برهانهای هندسی و حل مسائلِ نمونه عاری شده است. در این مقاله با تکیه بر نخستین آثار نجومی نوشته شده توسط دانشمندان اسلامی -منظور آثار نوشته شده در سدههای سوم تا پنجم هجری است- تکوین موضوع جغرافیای ریاضی در این آثار بررسی شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| جغرافیا؛ جغرافیای ریاضی؛ زیجها؛ نجوم؛ هندسۀ کره؛ هیئت | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,556 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,028 |
||