تعداد نشریات | 161 |
تعداد شمارهها | 6,573 |
تعداد مقالات | 71,037 |
تعداد مشاهده مقاله | 125,523,566 |
تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 98,783,704 |
تاب آوری محیطی در برابر مخاطرات سیلاب فروردین 1398 در شهر شیراز با رویکرد منظر، تئوری سیستم ها و مدل DPSIR | ||
مدیریت مخاطرات محیطی | ||
مقاله 4، دوره 7، شماره 1، فروردین 1399، صفحه 55-75 اصل مقاله (596.19 K) | ||
نوع مقاله: پژوهشی کاربردی | ||
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhsci.2020.301219.556 | ||
نویسندگان | ||
آیدا اسدافروز1؛ حشمت اله متدین2؛ محمدرضا مثنوی* 3؛ سید امیر منصوری2 | ||
1پژوهشگر دکتری، دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران | ||
2استادیار معماری،گروه معماری منظر، دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران | ||
3استاد معماری، گروه مهندسی طراحی محیط، دانشکده محیط زیست، پردیس دانشکده های فنی دانشگاه تهران | ||
چکیده | ||
منظر از مفاهیم چالشبرانگیزی است که در دیسیپلینها و در میان متخصصان مختلف به گونههای متفاوتی تعبیر شده است. این تفاوتها دامنۀ وسیعی از معانی عینیتگرا تا ذهنیتگرا یا ترکیبی از این دو را در خود دارد. این مقاله با پذیرفتن تعریف منظر بهعنوان پدیدهای مرکب از عینیت و ذهنیت که مدعی نگاه کلنگر و سیستمی است، به ارزیابی تابآوری منظر شیراز میپردازد. بسیاری از رویکردها مانند علم سیستمهای پیچیده، دینامیک و آشوبناک و تأثیرگذاری پدیدههایی که اصطلاحاً قوی سیاه نامیده میشوند، قائل به دشواری یا عدم قطعیت در مدلسازیهای موجودند. سیستم منظر در این پژوهش با همۀ اجزا و پیچیدگیهایش براساس تئوری سیستم، بهعنوان جعبۀ سیاه در نظر گرفته شد. شهر شیراز برای موردپژوهی با استناد به شواهدی که از سیل فروردین 98 شیراز بهدست آمد و با استفاده از ترکیب روش AIDA و مدل DPSIR، فرایندهایی در سیستم منظر شناسایی و نسبت تابآوری با سیستم منظر و محیط تبیین شد. در نهایت براساس مشاهدات و مستندنگاریها، 50 مصاحبۀ عمیق با مردم و تحلیل محتوای سه سخنرانی و چهار پنل تخصصی، وضعیت تابآوری شیراز در برابر سیل تحلیل شد. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که در کل، با رویکرد کلنگر و سیستمی منظر، شهر شیراز در برابر سیل مهیب فروردین 1398 تابآور بوده است. سیل، خسارات جانی و مالی زیادی در پی داشت، اما به تحولات فرهنگی و رفتارهای اجتماعی که در روز رخداد سیل در شیراز اتفاق افتاد، سبب همبستگی و حس تعلق بیشتر مردم به شیراز شد. علاوهبر آن فعالیتهای اجتماعی در کنار دیگر سازمانها و نهادها به بازگشت سریعتر سیستمهای اجتماعی و کالبدی آسیبدیده به حالت اول و شرایط پیش از وقوع سیل منجر شد. مشکلات اقتصادی مردم سیلزده علاوهبر حمایت سازمانی و نهادی و دولتی با مشارکت خیرین مرتفع شد. در واقع مزیت تابآوری شیراز، همبستگی اجتماعی و فرهنگی مردم شیراز بود. به زبان دیگر، تابآوری شیراز در برابر سیل فروردین 1398، به لحاظ فیزیکی از نوعی بازگشت به حالت اولیه و به لحاظ اجتماعی، از نوع حرکت به جلو است. | ||
کلیدواژهها | ||
تاب آوری محیط و منظر؛ تغییرات آبوهوا؛ رویکرد سیستمی و کلنگر؛ رویکرد منظر؛ مخاطرات سیل فروردین 1398 شهر شیراز؛ مدل DPSIR | ||
عنوان مقاله [English] | ||
Shiraz Environmental Resilience of the March 2019 Flood Hazards; through Landscape Approach, Systems Theory and DPSIR Model | ||
نویسندگان [English] | ||
Aida Asadafrooz1؛ Heshmatollah Motedayen2؛ Mohammad Reza Masnavi3؛ Seyed Amir Mansoori2 | ||
1Ph.D. Candidate in Landscape Architecture, School of Architecture, College of Fine Arts, University of Tehran, Tehran, Iran | ||
2Assistant Professor of Architecture, School of Architecture, College of Fine Arts, University of Tehran, Tehran, Iran | ||
3Professor of Architecture and landscape design, Department of Environmental Design Engineering, University of Tehran, Tehran, Iran | ||
چکیده [English] | ||
Introduction Both ‘resilience’ and ‘landscape’ are conceptually complex terms. The concept of resilience is defined differently across different disciplines [41]. These definitions include a range of meanings such as rigidity, coherence, bouncing back, bouncing forward or transforming forward [32]. The definitions of the word landscape have also been different from the perspectives of different disciplines. These definitions range from objectivism to subjectivism. According to the definition of the European Convention of 2000 and systemic and holistic approaches, landscape is known as a phenomenon that is the result of human interaction and perception of the environment [26]. This approach is systemic and holistic and considers it impossible to separate objectivity and subjectivity. Although this definition may not seem challenging, the landscape system is complex, dynamic, and chaotic. With the global climate change and the expansion of cities, natural hazards and crises and the resulting damage have been on the rise [11]. Since in a complex system such as a city, disruption of any part of the system could lead to the disruption of the whole, [11] it is necessary to examine climate hazards along with human risks in a systematic and holistic perspective. Recent studies in the field of environmental risk and hazard management, unlike the past, have taken the direction of improving resilience [1، 8], and this shows the importance of resilience concepts. This article, by combining systems theory with AIDA and DPSIR models in a comparative process with the destructive flood event of March 2019 in Shiraz, explores the main parameters of Shiraz resilience and the relationships among such parameters together with the exploration of the Shiraz resilience and the consequences of the flood. Method Considering that the landscape is the result of the users perception (citizens) of events and environment [31], the view of Shiraz flood was examined from the perspective of Shirazi citizens (both ordinary people and experts). Given that the landscape system is a complex system consists of i.e. social, environmental, political, economic, legal, technological systems, and complex communications and processes and the occurrence of events such as butterfly effects; hence, the study of such a system involves great challenges. Therefore, the reaction process of the landscape system against risk factors such as floods through systems theory in combination with the DPSIR and AIDA model was investigated. Since the Landscape approach refers to human understanding of the nature, and objectivity in general, the information required must be the result of human perception. Data were collected and obtained through field observations of citizens' behaviors. There were also 50 in-depth interviews with the affected people, as well as an analysis of the content of the lectures and panels that took place right after the floods in Shiraz. Finally, the resilience of Shiraz against the flood was explored based on the field observations and documentations including the interviews and the content analysis of three lectures and four specialized panels. Results and Discussion Driving Forces of Shiraz's landscape system in the March 2019 floods can be divided into two main categories. First, the driving Forces belonging to the objective (physical) realm, including physical flood damage to residential homes, cars, streets, and some infrastructure (in the form of accumulation of water and mud). Second, the driving Forces in the realm of the mind, including shocks caused by the sudden death of a number of compatriots during Nowruz 2019, the psychological damage experienced by Saadi district residents and people's grief during Nowruz, which indirectly affected other social and economic processes. Therefore, during the terrible flood in Shiraz in March 2019, the landscape of Shiraz was examined along with the the people’s responses. Perception of time, environmental state and human needs as the three main parameters of Shiraz landscape in the crisis situation were identified. People’s responses were the result of their decisions based on their awareness, their interest and the outcome of the three main parameters.These parameters and their relationships, as well as its conceptual model, are explained in the main text of the article. If a driving force such as a flood enters the landscape system, it is received as pressure in the landscape system. This pressure creates a special state in the environment, which results in destruction of and/or damage to the environment. The environment left or preserved from the destruction, or the capacity left in the destroyed environment, or even accidentally created by the destruction, shapes the state of the environment. Humans, based on their thoughts, beliefs, needs and interests, and their perceptions of the crisis and the amount of time they have to react to the crisis, and of course, with the intervention of emotion, perceive time and enter the decision-making process. In this process and in accordance with the AIDA model, decisions are made based on awareness and interest and actions are taken. Conclusion The Shiraz city was physically and economically damaged due to the March 2019 flood. The structure of the city was not damaged or rapidly returned to its original state. There was not much of economic impact on the body of the city and the people (except for Saadi neighborhood), and the assistance of charities and people to the affected people and areas was satisfactory. Regarding to its social impact, the incident increased people's solidarity, their sense of belonging to each other, and their city of residence. People's behavior was not racist.This flood led to the formation of a series of events and specialized meetings of architecture and urban planning in Shiraz, which led experts to take a holistic view of the flood hazards. Crisis management began hours after the flooding of the Quran Gate. There was no disturbance in the management of the people's and institutional crisis. In a holistic analysis, it can be said that the shock to the people during the floods in Shiraz, caused a severe emotional leap of the people, as they were not mentally prepared to face the crisis of the flood due to successive droughts, especially in the happy days of Nowruz. This caused a huge emotional leap and empathy in the people. Emotions led to quick and timely actions by the people. As a result, the physical environment returned to the normal state more quickly. It seems that people, institutions, and the organizations involved performed well in terms of coordination in response to similar crises. | ||
کلیدواژهها [English] | ||
Landscape Resilience, Landscape Approach, Shiraz Flood hazards, Systemic and holistic Approach, Climate Change, DPSIR Model | ||
مراجع | ||
[1]. صلانی فرشته، امینی حسینی کامبد، و فلاحی علیرضا. چارچوب تابآوری کالبدی و اجتماعی محله در برابر زلزله (مطالعۀ موردی: محلۀ کشاورز واقع در منطقۀ 6 تهران). مدیریت مخاطرات محیطی(دانش مخاطرات سابق)، دوره 5، شماره 4: 417-433. [2]. براتی، ناصر(1383) جهانبینی کلنگر در برابر رویکرد جزءگرایانه در شهرسازی، مجله باغ نظر، سال اول، شماره اول، بهار 83. [3]. جهانی،مجید و حسینی بهشتی، سیدمحمدرضا و طالبزاده، سیدحمید و قوام صفری، مهدی (2015) تحلیل اسطوره ای مخاطرات، مدیریت مخاطرات محیطی(دانش مخاطرات سابق)، دوره 2، شماره 2: 191-206. [4]. خسروی،قاسم(2017) واژهشناسی رمزگشای مدیریت مخاطرات محیطی، مدیریت مخاطرات محیطی(دانش مخاطرات سابق)، دوره 4، شماره4: 347-366. [5]. دونادیو، پیر (1392) منظر به مثابه دارایی مشترک، مجله منظر، شماره 23، تابستان 1392، ص 36-38. [6]. سلمانی، محمد و بدری، سیدعلی و مطوف، شریف و کاظمیثانیعطاالله، نسرین(1394) ارزیابی رویکرد تابآوری جامعه در برابر مخاطرات طبیعی (مورد مطالعه: شهرستان دماوند)، مدیریت مخاطرات محیطی (دانش مخاطرات سابق) ، دوره 2، شماره 4 : 409-393. [7]. عنایتاله، سهیل(1388)تحلیل لایهای علتها، نظریه و موردکاویهای یک روششناسی یکپارچه و متحولساز آیندهپژوهی، مترجم: مسعود منزوی، جلد اول، مرکز آیندهپژوهی علوم و فناوری دفاعی-موسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی، تهران، 1388. [8]. فقیه، نظامالدین(1383) سیستمهای پویا اصول و تعیین هویت، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)، چاپ دوم، تهران، پاییز 1393 [9]. فیض، داوود و الهی راد، جبار(1385)تئوری آشوب و مدیریت، مجله مدیریت، شماره 115-116، 1385. [10]. قرایی، فریبا و مثنوی، محمدرضا و حاجیبنده، مونا (1396) بسط شاخصهای کلیدی سنجش تابآوری مکانی-فضایی شهری؛ مرور فشرده ادبیات نظری، مجله باغ نظر، سال چهاردهم، شماره 57، اسفند 1396، 32-19 [11]. کریمی،صادق و غضنفرپور،حسین و علیمرادی پور، نجمه (1397) مقایسه و تحلیل جغرافیایی خطر آبگرفتگی در معابر شهری (مورد مطالعه: معابر مناطق چهارگانۀ شهر کرمان)، مدیریت مخاطرات محیطی (دانش مخاطرات سابق) ، دوره 5، شماره 1 : 17-34. [12]. ماهان، امین و منصوری، سید امیر(1396) مفهوم منظر با تاکید بر نظر صاحبنظران رشتههای مختلف، باغ نظر، سال چهاردهم، شماره 47، اردیبهشت 1396، تهران. [13]. مثنوی، محمدرضا و سلطانیفرد، هادی(1385) منظر پیچیده و پیچیدگی منظر، بررسی نقش پیچیدگی در پایداری سیستمهای اکولوژیک، نشریه علوم محیطی، دوره 4، شماره 2، زمستان 1385، صفحه 100-85. [14]. محمدی شهرودی، حامد و رحیمنیا، فریبرز و ملکزاده، غلامرضا و خوراکیان، علیرضا (1397) تبیین ویژگیها و ابعاد تابآوری سازمانی در سازمانهای تولیدیِ مواجه با مخاطرات وچالشها، مدیریت مخاطرات محیطی(دانش مخاطرات سابق)، دوره 5، شماره 1: 111-126. [15]. مقیمی، ابراهیم (1394)، دانش مخاطرات؛ برای زندگی با کیفیت بهتر، چاپ دوم، تهران: موسسه انتشارات دانشگاه تهران. [16]. مقیمی، ابراهیم (1396)چرا دانش مخاطرات(مخاطره شناسی امری فطری است)؟ مدیریت مخاطرات محیطی(دانش مخاطرات سابق)، بهار 1396، دوره چهارم-شماره 1، صفحه 1-7. [17]. نیکولاس طالب، نسیم(1392) قوی سیاه تاثیر رویدادهایی که وقوعشان را محال میپنداشتیم، مترجم: فرخ بافنده، انتشارات صبح صادق. [18]. 1398، ورود سیلاب به مناطق شرق شیراز؛ برخی از منازل دچار آبگرفتگی شدند، خبرگذاری تسنیم، ۰۶ فروردین ۱۳۹۸، سایت: ورود-سیلاب-به-مناطق-شرق-شیراز-برخی-از-منازل-دچار-آبگرفتگی-شدندhttps://www.tasnimnews.com/fa/news/ 1398/01/06/1976118/، آخرین بازیابی در تاریخ 17/01/99. [19]. 1398، «تعداد کشته شدگان حادثه سیل شیراز به ۲۱ تن رسید». روزنامه دنیای اقتصاد. ۶ فروردین ۱۳۹۸. آخرین بازیابی در تاریخ 18/01/99. [20]. 1398،«۱۱۹ زخمی در سیل شیراز». مشرق نیوز. تاریخ انتشار 05/01/۱۳۹۸. آخرین بازیابی در تاریخ 18/01/99. [21]. 1398،«طغیان مسیل در شیراز بیش از 200 خودرو را با خود برد». خبرگزاری میزان.تاریخ انتشار 05/01/۱۳۹۸. آخرین بازیابی در تاریخ 18/01/99. [22]. 1398،«میهمان نوازی مردم «شیراز» جهانی شد». ایسنا. تاریخ انتشار: ۱2/01/ ۱۳۹۸. آخرین بازیابی در تاریخ 18/01/99. [23]. 1398،«سیل نبود که شیرازیها را سر زبانها انداخت!». ایسنا. تاریخ انتشار: ۱۱/01/ ۱۳۹۸. آخرین بازیابی در تاریخ 18/01/99. [24]. 1398،«میهمان نوازی مردم «شیراز» جهانی شد». روزنامه دنیای اقتصاد، تاریخ انتشار :12/01/1398، آخرین بازیابی در تاریخ 18/01/99. [25]. فیلم/سیل و یرانگر شیراز، مشرق نیوز. 5 فروردین 1398. [26]. Landscape Atlases, Landscape identification, characterisation and assessment method, Ministery of Sustainable Ecology Developpement and Energy; Retrieved in’ https://developpement-durable.gouv.fr.’ 2019 [27]. Adger, W. (2000). Social and ecological resilience: Are they related? Progress in Human Geography, 24, 347-364. https://doi.org/10.1191/030913200701540465 [28]. Aldunce, P. Beilin, R. Handmer, .J. and Howden, M.(2014) "Framing disaster resilience: The implications of the diverse conceptualisations of “bouncing back”", Disaster Prevention and Management, Vol. 23 Issue: 3, pp.252-270, https://doi.org/10.1108/DPM-07-2013-0130 [29]. Bodin, P. and Wiman, B. (2004), “Resilience and other stability concepts in ecology: notes on their origin, validity, and usefulness”, ESS Bulletin, Vol. 2, No. 2, pp. 33-43. [30]. Bürgi, M., A. M. Hersperger and N. Schneeberger (2005). "Driving forces of landscape change - current and new directions." Landscape Ecology 19(8): 857-868. https://doi.org/10,1007/s3-0245-005-10980. [31]. Council of Europe, (2000). European Landscape Convention, ETS 176. http://conventions.coe.int/Treaty/Commun/QueVoulezVous.asp?NT=176&CM=8&CL=ENG (accessed 26.08.13.). [32]. Dhar, T. K. and L. Khirfan (2017). "A multi-scale and multi-dimensional framework for enhancing the resilience of urban form to climate change." Urban Climate 19:091-72. https://doi.org/10.1016/j.uclim.2016.12.004 [33]. Ghouchani, M., Taji, M., Yaghoubi Roshan, A., & Seifi Chehr, M. (2020). Identification and assessment of hidden capacities of urban resilience. Environment, Development and Sustainability. Doi: 10,1007/s8-00752-020-10668. [34]. Heider, F. (1977), cited in Dewey, R. A. (2007), Psychology: An introduction; Chapter Four – the whole is Other than Sum of the Parts. Retrieved 2014/12/4. [35]. Jones, L., & d'Errico, M. (2019). Whose resilience matters? Like-for-like comparison of objective and subjective evaluations of resilience. World Development, 124, 104632. doi:https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2019.104632 [36]. Jones, B. A. (2015). Benchmarking organizational resilience: A cross-sectional comparative research study. NEW JERSEY CITY UNIVERSITY . Retrieved from https://search.proquest.com/docview/1734108727?accountid=45153 [37]. Klein, L.R., Hendrix, W.G., Lohr, V.I., Kaytes, J.B., Sayler, R.D., Swanson, M.E.,Reganold, J.P., (2015) Linking ecology and aesthetics in sustainable agriculturallandscapes: lessons from the Palouse region of Washington, USA. Landsc.Urban Plann. 134, 165-209. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2014.10.019 [38]. Labaka, L., J. Hernantes and J. M. Sarriegi (2015). "Resilience framework for critical infrastructures: An empirical study in a nuclear plant." Reliability Engineering & System Safety 141: 92-105. https://doi.org/10.1016/j.ress.2015.03.009 [39]. Manyena, S.B. (2006), “The concept of resilience revisited”, Disasters, Vol. 30 No. 4, pp. 433-450. https://doi.org/10.1111/j.0361-3666.2006.00331.x [40]. Masnavi, M.R.; Gharaie, F.; Hajibandeh, M. (2018) Exploring urban resilience thinking for its application in urban planning: a review of literature, International Journal of Environmental Science and Technology 16 (1), 567-582. https://doi.org/10.1007/s13762-018-1860-2 [41]. Piégay, H., A. Chabot and Y.-F. Le Lay (2018). "Some comments about resilience: From cyclicity to trajectory, a shift in living and nonliving system theory." Geomorphology. https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2018.09.018 [42]. Shamsuddin, S. (2020). Resilience resistance: The challenges and implications of urban resilience implementation. Cities, 103, 102763. doi:https://doi.org /10.1016/j.cities.2020.102763 [43]. Távora. Gabriel S.G., Turetta. Ana Paula D.,(2016) An approach to map landscape functions in Atlantic Forest—Brazil, In Ecological Indicators, Volume 71, Pages 557-566, ISSN 160-1470X, https://doi.org/10,1016/j.ecolind. 2016,07,005. [44]. Thomas, J. E. (2017). Human resilience and development in coupled socio-technical systems: A holistic approach to critical infrastructure resilience (Order No. 10270061). Available from ProQuest Dissertations & Theses Global. (1896531801). Retrieved from https://search.proquest.com/docview/18965318011?accountid=45153. [45]. Thomas, John E.; Eisenberg, Daniel A.; Seager, Thomas P. )2018( "Holistic Infrastructure Resilience Research Requires Multiple Perspectives, Not Just Multiple Disciplines." Infrastructures 3, no. 3: 30. https://doi.org/10.3390/infrastructures 3030030.
| ||
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,469 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 889 |