شگردهای قصر در اشعار حافظ، معیار ساختار زبان و بلاغت فارسی | ||
| پژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت | ||
| دوره 9، شماره 3 - شماره پیاپی 19، پاییز 1399، صفحه 113-131 اصل مقاله (301.59 K) | ||
| نوع مقاله: علمی-پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jlcr.2020.260479.1044 | ||
| نویسندگان | ||
| فرهاد کاکه رش1؛ حسین آریان* 2 | ||
| 1استادیار زبان و ادبیات فارسی، واحد مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی،مهاباد، ایران | ||
| 2استادیار زبان و ادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی،زنجان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| تردیدی نیست در اینکه شاعران بزرگ ایرانی چون فردوسی، سعدی، حافظ، نظامی و... معمار، معیار، محک و حافظ زبان و هویت زبان و بلاغت فارسی هستند. یکی از این استونههای زبان و بلاغت فارسی، حافظ شیرازی است. شعر حافظ تاکنون از رویکردهای مختلف بررسی و تحلیلشده است. در این مکتوب سعی شده با بررسی ساختار زبانی حصر ایجادشده در کلام حافظ دریابیم که در زبان فارسی چه روشهایی برای ایجاد حصر در کلام وجود دارد که از دیدگاه زیباییشناسی هنر و علم بلاغت و همچنین معنیشناسی کاربردی قابلتوجه باشد. به این منظور ضمن استخراج و دستهبندی موارد حصر و ارائه قوانین قابلتعمیم، به هنر و لطف سخن حافظ در بهرهگیری از این ترفند زبانی نیز اشارهشده است. اشارات قصر در زبان فارسی بیشتر با معیار بلاغت قصر در زبان عربی، بدون توجه به ساختار خاص زبان فارسی بوده است درحالیکه اساساً ساختاری متفاوت در برجستهسازی کلام دارند. ضمن اینکه موارد دیگری نیز وجود دارد که موردتوجه قرار نگرفته است. در این پژوهش که به روش توصیفی و تحلیلی وهم کمی و کیفی صورت گرفته است با هدف دستیابی به معیارها و موازینی برای تحلیل متون ادب فارسی از دیدگاه علم معانی شکلگرفته است. لذا سعی شده ضمن بررسی چگونگی تطبیق اصول موجود در این علم با ساختار زبان فارسی از طریق تجزیهوتحلیل دادهها، الگویی نیز برای سنجش کلام هنری از این دیدگاه ارائه شود. به این منظور پس از مطالعه و نقد و بررسی غزلیات حافظ در این زمینه و تجزیهوتحلیل ساختار نحوی- بلاغی گزیدهای از اشعارش، سامان دادهشده است؛ ضمن استخراج و دستهبندی موارد حصر و ارائه قوانین قابلتعمیم بهعنوان معیار ساختار زبان و بلاغت فارسی، به هنر و لطف سخن حافظ در بهرهگیری از این ترفند زبانی نیز اشارهشده است. حافظ از واژههای حصر هم پیوسته استفاده میکند. هرچند ممکن است از دیدگاه نقد ادبی عادیتر و کماهمیتتر تلقی شود،اما ادبیات که عرصه فرا هنجاریها و گریز از هنجارهاست، سخنشناس و استادی همچون حافظ حتی از این الگو نیز به شیوهای بهره گرفته که از لطف کلام کاسته نشده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حافظ؛ زبان فارسی؛ معانی؛ قصر؛ بلاغت؛ برجسته سازی؛ هنجارشکنی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,017 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 759 |
||