تحلیل تجربهزیستۀ زنان سرپرست خانوار از زلزلۀ استان کرمانشاه | ||
| زن در توسعه و سیاست | ||
| مقاله 6، دوره 18، شماره 3، پاییز 1399، صفحه 431-462 اصل مقاله (367.17 K) | ||
| نوع مقاله: کاربردی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jwdp.2020.305990.1007861 | ||
| نویسندگان | ||
| شایسته کرمخانی1؛ عالیه شکربیگی* 2؛ احسان رحمانی خلیلی2 | ||
| 1دانشجو دکتری جامعهشناسی گروههای اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز | ||
| 2استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز | ||
| چکیده | ||
| بلایای طبیعی به یک اندازه بر جمعیت درگیر تأثیر نمیگذارند. زنان سرپرست خانوار از گروههای اجتماعی آسیبپذیر در موقعیت بحرانزا هستند. نحوة مواجهة زنان با موقعیت بحران ارتباط بسیار زیادی با زمینة فرهنگی، سازوکارهای قدرت و موضوعات مرتبط با جنسیت دارد. از طرفی، عاملیت زنان نیز در این مواجهه اهمیت دارد. مقالة حاضر به تشریح تجربهزیستة زنان سرپرست خانوار از زلزله با هدف ارائة مدل مفهومی «فرایند توانمندسازی زنان سرپرست خانوار در بحران» میپردازد. این مطالعه کیفی و با روش «نظریة زمینهای» است. دادههای میدانی از طریق نمونهگیری نظری و مصاحبة عمیق با 15نفر از زنان سرپرست خانوار در مناطق هشتگانة زلزلهزدة کرمانشاه از جمله ثلاث باباجانی و سرپلذهاب تا حد اشباع نظری جمعآوری و با روش نظریة زمینهای تحلیل شده است. درنهایت، دادهها به 363 مفهوم، 20 مقولة عمده و مقولة هسته تشدید بنیادهای اجتماعی ناتوانساز کدگذاری و تحلیل شد. پدیدة برساختشدة «فقر قابلیتیـ تهدید فرصتها» (زنان ناتوان) ناشی از بستر نظامهای ارزشی و ایدئولوژیهای سرکوبگر حاکم بر زنان، ضعف مدیریت بحران، فقر و محرومیت منطقه و کمبود دانش فنی و مهارت است که راهبردهای تابآوری و کنش فعال، کنش منفعل و... را به دنبال داشت. درماندگی و دلزدگی، چالش قدرت، تهدید و ناامنی، احساس رهاشدگی، آسیبهای جسمی و روانی و چالش فرزندان پیامدهای ناشی از پدیدة ذکرشده است که نظریة زمینهای آن در قالب مدل پارادایمیک ارائه شده است. نتایج نشان میدهد فرایند «قدرتمندشدن» زنان سرپرست خانوار در بلایا مشروط به شرایطی است از جمله اینکه فرصتها از طریق ساختارهای حمایتی قابل دسترسی باشند و موانع و نیروهای بازدارنده آنقدر تهدیدکننده و قوی نباشد که جلوی فرصتها را بگیرد و به محرومیت از قابلیتها منجر شوند و زنان نیز خود را واجد «عاملیت» بدانند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بلایای طبیعی؛ بنیادهای اجتماعی ناتوانساز؛ تجربهزیسته؛ توانمندسازی؛ زنان سرپرست خانوار؛ عاملیت | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 897 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 740 |
||