تعیین مناطق مستعد سیل با مدل های FR، SI و Shannon به منظور کاهش مخاطرات سیل (مطالعۀ موردی: حوضۀآبخیز کشکان) | ||
| مجله اکوهیدرولوژی | ||
| مقاله 21، دوره 8، شماره 1، بهار 1400، صفحه 307-319 اصل مقاله (2.09 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ije.2021.316342.1443 | ||
| نویسندگان | ||
| حسین یوسفی1؛ حجت اله یونسی* 2؛ آزاده ارشیا3؛ یزدان یاراحمدی4؛ احمد گودرزی5 | ||
| 1دانشیار دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران | ||
| 2استادیار گروه مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان | ||
| 3دانشجوی دکتری سازه های آبی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان | ||
| 4دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیز، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان | ||
| 5کارشناس آب منطقه ای لرستان و دانشجوی دکتری سازه های آبی، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه لرستان | ||
| چکیده | ||
| تعیین نقشۀ مناطق مستعد سیل با هدف ذخیرۀ روانابها به منظور تأمین آب مورد نیاز برای اهداف مختلف و نیز کنترل خسارتهای ناشی از سیل، اهمیت و ضرورت زیاد این موضوع را برای حفاظت از منابع طبیعی و انسانی نشان میدهد. استان لرستان و بهویژه حوضۀ کشکان شامل سلسله، دلفان، دوره، خرمآباد، پلدختر و کوهدشت، بسیار سیلخیز است و بارها دچار خسارتهای ناشی از سیل شده و در فروردین 1398 بزرگترین سیل 200 سال اخیر را تجربه کرده است. در پژوهش حاضر، تلاش شده است تا نقشۀ پهنهبندی سیلاب بهمنظور کاهش مخاطرات سیل حوضۀ آبخیز کشکان با استفاده از مدلهای نسبت فراوانی، شاخص آماری و آنتروپی شانون و نیز با بهرهگیری از روشهای مبتنی بر ArcGIS برای بهبود تصمیمگیری و مدیریت سیل در این منطقه ارائه شود. به این منظور، موقعیت جغرافیایی 123 نقطۀ سیلگیر در منطقه به دو گروه واسنجی و اعتبارسنجی تقسیم شدند. در اجرای هر سه مدل از پارامترهای مؤثر بر سیل شامل شیب، جهت شیب، انحنای زمین، زمینشناسی، کاربری اراضی، خاکشناسی، شاخص رطوبت توپوگرافی، بارش، تراکم آبراهه، فاصله از آبراهه و مدل ارتفاعی رقومی منطقه استفاده شد. همچنین، برای اعتبارسنجی نتایج مدلها از منحنی مشخصۀ عملکرد در نرمافزار SPSS استفاده شد. حساسیتسنجی پارامترها برای هر سه مدل نیز انجام شد که فاصله از رودخانه، مؤثرترین پارامتر مشترک در هر سه مدل بود. بیشترین صحت برای این منطقه به مدل آنتروپی شانون (82/0، خیلی خوب) اختصاص داشت و بعد از آن، مدل نسبت فراوانی و شاخص آماری (78/0، خوب)، مناسب این منطقه معرفی شدند. نتایج نشان داد مدل آنتروپی شانون، مساحت بیشتری از حوضه را تحت شرایط پتانسیل زیاد خطر سیلگیری نشان میدهد (حدود 40 درصد از مساحت منطقه در طبقۀ خطر سیل زیاد و خیلی زیاد) که اغلب مناطق غربی و همچنین، مناطق مرکزی حوضه را شامل میشوند که در کوهدشت، خرمآباد و پلدختر قرار دارند و باید در اولویت اول برنامهریزی و مدیریت ریسک سیل در این حوضه قرار گیرند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حوضۀ کشکان؛ مدل Shannon؛ مدل FR؛ مدل SI؛ نقشۀ سیل | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,262 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,014 |
||