قصیدۀ «نهج البرده»ی احمد شوقی در آیینۀ آرای نقدی و بلاغی محمود بستانی | ||
| ادب عربی | ||
| دوره 13، شماره 4، زمستان 1400، صفحه 63-85 اصل مقاله (1.23 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jalit.2021.309395.612271 | ||
| نویسندگان | ||
| ابوالفضل رضایی* 1؛ فاطمه رئیس میرزایی2 | ||
| 1دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه شهید بهشتی | ||
| 2دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه شهید بهشتی | ||
| چکیده | ||
| روش ساختارگرایی که محمود بستانی آن را بهعنوان یکی از شیوههای تحلیل متن قلمداد کرده است، بر مبنای هشت عنصر ادبیِ پیام، موضوع، معنایی، صوری، لفظی، موسیقایی، ادبی و ساختار متن به تحلیل یک اثر میپردازد و با تبیین ارتباط بین جنبههای زیباییشناسی و معناشناسی اثر، ساختار کلی آن را بهعنوان پیکری واحد بررسی میکند. دیدگاههای بستانی در روش ساختارگرایی که در دو کتاب القواعدالبلاغیة فی ضوء المنهج الإسلامی و البلاغة الحدیثة فی ضوء المنهج الإسلامی تبیین و معرفی شده است، تلفیقی از سنتگرایی و نوگرایی در تحلیل اثر ادبی است؛ بدین معنا که وی ضمن پایبندی به بلاغت سنتی، سعی دارد دیدگاههای جدید ادبی را در بررسی و تحلیل اثر بر مبنای ساختار و بافت آن به کار بندد. آنچه ما در این پژوهش در پی آن بودهایم، بررسی زیباییها و معانی ادبی قصیدۀ «نهج البرده»ی احمد شوقی با تکیه بر روش ساختارگرایی محمود بستانی و بر اساس چهار عنصر معنایی، صوری، موسیقایی و ساختار است. در این راستا دریافتیم که در قصیدۀ نهج البرده از بین عناصر مذکور، رمز و استعاره بهعنوان دو عنصر از عناصر صوری و جناس و توازن بهعنوان عناصر موسیقایی، علاوه بر جنبۀ زیباییبخشی دارای کارکرد معنایی نیز بودهاند و در القای مفاهیم و موضوعات، نقش مؤثری داشتهاند و عنصر تکرار و تقابل نیز بهعنوان عناصر معنایی، با ایجاد نظمآهنگ درونی، جنبۀ زیباییشناسی قصیده را نیز تقویت کردهاند و بر مبنای عنصر ساختار، دریافتیم که موضوعات و مفاهیم قصیده با یکدیگر و نیز با دیگر عناصر لفظی، موسیقایی و صورخیال، رابطهای متقابل دارند؛ به عبارتی، عناصر زیباییشناسی و معناشناسی در آن با یکدیگر ارتباط منسجم دارند و این، نشانگر آن است که قصیده از تجانس و اندامواری متن برخوردار است و همین امر، آن را نهتنها از لحاظ شکل و ساختار، بلکه از نظر محتوا، در ردیف بهترین مدائح نبوی قرار داده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| احمد شوقی؛ نهج البرده؛ محمود بستانی؛ عناصر ادبی؛ تحلیل ساختاری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,418 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 665 |
||