تأثیر مداخلات انسانی در حریم و بستر رودخانۀ فاروب رومان و ویژگیهای سیل آن | ||
| مجله اکوهیدرولوژی | ||
| مقاله 5، دوره 8، شماره 2، تابستان 1400، صفحه 369-379 اصل مقاله (1.04 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ije.2021.309921.1383 | ||
| نویسندگان | ||
| فهیمه خواجوئی1؛ سعید رضا خداشناس* 2؛ ابوالفضل مساعدی2 | ||
| 1دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| 2استاد، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| چکیده | ||
| با توجه به موقعیت کشور ایران که در منطقۀ خشک و نیمهخشک قرار گرفته است و همچنین، خسارتهای سیلابها در سالهای اخیر، مطالعات مدیریت سیلاب اهمیت زیادی دارد. آثار تخریبی و مداخلات گستردۀ انسان در حریم و بستر رودخانهها به صورتهای مختلف رخ داده است. بنابراین، شبیهسازی رفتار هیدرولیکی رودخانهها، برای پیشبینی خسارتهای ناشی از سیلاب، کنترل و مهار سیلاب، ساماندهی رودخانهها و سایر مطالعات ضرورت دارد. در تحقیق حاضر به مدلسازی بازهای به طول 7 کیلومتر از رودخانۀ فاروب رومان نیشابور پرداخته شده است. مدلسازی برای دورۀ بازگشتهای 2 تا 100 سال در دو حالت وجود داشتن و نداشتن ساختوساز در مسیر رودخانه با استفاده از نرمافزارهای Arc GIS و HEC-RAS انجام گرفت و تأثیر سازهها بر میزان تغییر عمق و پهنای سیلاب بررسی شد. همچنین، حساسیت پارامترهای هیدرولیکی مختلف بر دبی سیلاب نیز بررسی شد. برای بررسی تغییرات حریم و بستر رودخانه، عکسهای هوایی سالهای 1347 و 1398 استفاده شده و با یکدیگر مقایسه شدند. نتایج نشاندهندۀ تأثیر منفی سازهها بر افزایش عمق و پهنۀ سیلاب بر اثر دخالتهای انسانی انجامشده در مسیر رودخانه بود که این مداخلات باعث افزایش 16 درصدی پهنۀ سیلاب و افزایش 30 درصدی عمق سیلاب شده است. با بررسی مساحت پهنههای سیلاب، مشخص شد که بیشترین میزان مساحت زمینهای زیرآبرفتۀ اطراف، 85 هزار مترمربع است. نتایج تعیین بستر رودخانه نشان داد بستر رودخانه از سال 1347 تا کنون جابهجایی محسوسی داشته است، بهطوری که مساحت بستر رودخانه از 550 هکتار به 330 هکتار کاهش یافته که به معنای کاهش 40 درصدی بستر رودخانه تا کنون است. تحلیل حساسیت نشان داد بیشترین میزان خطای مدل و تراز آب مشاهدهای 6 درصد بوده است که میتوان به دقت مطلوب مدل پی برد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تغییر کاربری اراضی؛ دخالتهای انسانی؛ رودخانۀ فاروب رومان نیشابور؛ سیلاب؛ صحتسنجی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 859 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 720 |
||