بررسی تأثیر مدیریت عشایری بر تغییرات پوشش گیاهی مراتع قشلاقی سرگچ بیسیم مسجدسلیمان | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| مقاله 13، دوره 74، شماره 3، پاییز 1400، صفحه 604-613 اصل مقاله (651.46 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2021.328572.2272 | ||
| نویسندگان | ||
| علی محبی* 1؛ محمد حسن زاده2؛ مهدی رمضانی3 | ||
| 1استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| 2بازنسشته مرکز آموزش و تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| 3استادیار دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| بهدلیل محدودیتهای مدیریت دولتی، موضوع امکانسنجی واگذاری مجدد مدیریت مراتع به عشایر مطرح شده است. از اینرو ورود به مسئله از مسیر متکی به تحقیق، منطقی تشخیص داده شد و مراتع قشلاقی سرگچ بیسیم مسجدسلیمان طایفۀ حموله از ایل بختیاری بهعنوان پایلوت انتخاب شد تا تأثیر مدیریت عشایر بر تغییرات پوشش گیاهی در این منطقه آزموده شود. شاخصهای مورد ارزیابی پوشش، ظرفیت، وضعیت، گرایش و درصد بهرهبرداری در دو مرحلۀ قبل از ورود و پس از خروج عشایر از مراتع تعیین شد. مراحل تحقیق بهمدت سه سال از سال 1395 آغاز گردید . بدین منظور 20 پلات 1 متر مربعی، در طول دو ترانسکت 500 متری مستقر شده و با استفاده از شیوۀ نمونهبرداری تصادفی-سیستماتیک، شاخصهای تعریفشده محاسبه شد. نتایج تحلیل نشان داد که بیشتر پروانهداران فاقد دام بودند و در مقابل هیچ یک از دامداران حاضر در عرصه، پروانه نداشتند. همچنین نتایج ارزیابیهای پوشش گیاهی نشان داد که وضعیت و گرایش مرتع قبل از ورود و بعد از خروج عشایر از مرتع در تیپ 1 بهترتیب متوسط و منفی و برای تیپ 2 ضعیف و منفی بود. به همین ترتیب ظرفیت در هکتار در طول دورۀ بهرهبرداری در هر دو تیپ کاهش یافت. درصد بهرهبرداری نیز در تیپ 1 در سال آخر افزایش یافت و در تیپ 2 کاهش محسوسی نشان داد. براساس نتایج تجزیۀ واریانس پارامترهای مختلف پوشش گیاهی، اثر سالهای مختلف آماربرداری بر همۀ پارامترها در سطح 1 درصد معنیدار بود. برپایۀ مقایسۀ میانگینها نیز مقدار تولید در سال اول 92/433و در سال آخر 72/833کیلوگرم در هکتار بود. ظرفیت مرتع نیز 0/2717 و 0/205 واحد دامی در هکتار و درصد بهرهبرداری نیز 41 و 45 درصد بود. در کل، تأثیر مدیریت مشارکتی تعریفشده در بهبود شرایط مراتع قشلاقی سرگچ بیسیم مسجدسلیمان ضعیف ارزیابی شد. همکاری ارگانهای مرتبط با نمایندگان عشایری در کنار پیگیری جدی نمایندگان مذکور، نتایج سودمندتری برای مرتع و مرتعداران در پی خواهد داشت. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کوچ؛ مدیریت مشارکتی؛ مراتع عشایری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 748 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 391 |
||