بررسی ارتباط بین ضریب زبری با میزان برداشت و رسوبگذاری در خاک شخمخورده به کمک شبیهسازی باران در فلوم آزمایشگاهی | ||
| تحقیقات آب و خاک ایران | ||
| دوره 53، شماره 2، اردیبهشت 1401، صفحه 217-231 اصل مقاله (1.86 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijswr.2022.335635.669159 | ||
| نویسندگان | ||
| زهرا گرامی1؛ احمد کریمی* 2؛ محمود عرب خدری3؛ حسین اسدی4 | ||
| 1دانشجوی دکتری مدیریت منابع خاک، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران | ||
| 2استادیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد | ||
| 3دانشیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی. تهران، ایران. | ||
| 4دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشگاه تهران، کرج، ایران. | ||
| چکیده | ||
| فرسایش خاک فرایندی است که تحتتأثیر زبری سطح (SSR) و بافت خاک، قرار میگیرد. این پژوهش با هدف بررسی ارتباط بین ضریب زبری با میزان برداشت و رسوبگذاری در نمونه خاک شخمخورده دیمزار مناطق کوهین، سرارود و گچساران به علت مستعد فرسایش بودن این خاکها پس از شخم، به کمک شبیهسازی انجام شد. دو بارش (R1 و R2) با فاصله 4 ساعت با شدت 111 میلیمتر بر ساعت در فلوم آزمایشگاهی 8/5 مترمربعی با شیب 12 درصد شبیهسازی شد. برای تعیین تلفات خاک، رواناب خروجی با رسوب همراه جمعآوری شد. همچنین قبل و بعد از هر بارش عکسبرداری انجام و مدل رقومی ارتفاع با اندازه پیکسل دو میلیمتری تهیه و از آن، زبری سطحی خاک محاسبه و به سه طبقه (زبر، متوسط و نرم) تقسیم شد. تفاوت مدل رقومی ارتفاع (DOD) در قبل و بعد از هر بارش (R0،R1 و R2) برای تعیین مقدار برداشت، رسوبگذاری و نسبت تحویل رسوب (SDR) محاسبه شد و روند آنها با زبری بررسی شد. تلفات خاک در نمونه خاک گچساران در دو رویداد به ترتیب 4796 و 3909 گرم، کوهین 3465 و 2464 گرم و سرارود، 2679 و 2105 گرم اندازهگیری شد. نسبت مقادیر برداشت به رسوبگذاری در رویداد اول در خاک کوهین، سرارود و گچساران به ترتیب 4/5، 3/7 و 8/1 و در رویداد دوم به ترتیب 2/3، 9/1 و 2/1 برابر بوده است. مقدار SDR در بارش دوم در خاک کوهین، سرارود و گچساران به ترتیب 4/4، 3/6 و 3/2 برابر بیشتر از R1 شده است. رابطه رگرسیونی مستقیم بین تلفات خاک و زبری، با ضریب تعیین، 89/0 (P<0.05) به دست آمد. درنهایت میتوان با تهیه DEM و رفع عدم قطعیت آن، مقادیر مطمئنی از برداشت و رسوبگذاری را به دست آورد. فرسایش خاک فرایندی است که تحتتأثیر زبری سطح (SSR) و بافت خاک، قرار میگیرد. این پژوهش با هدف بررسی ارتباط بین ضریب زبری با میزان برداشت و رسوبگذاری در نمونه خاک شخمخورده دیمزار مناطق کوهین، سرارود و گچساران به علت مستعد فرسایش بودن این خاکها پس از شخم، به کمک شبیهسازی انجام شد. دو بارش (R1 و R2) با فاصله 4 ساعت با شدت 111 میلیمتر بر ساعت در فلوم آزمایشگاهی 8/5 مترمربعی با شیب 12 درصد شبیهسازی شد. برای تعیین تلفات خاک، رواناب خروجی با رسوب همراه جمعآوری شد. همچنین قبل و بعد از هر بارش عکسبرداری انجام و مدل رقومی ارتفاع با اندازه پیکسل دو میلیمتری تهیه و از آن، زبری سطحی خاک محاسبه و به سه طبقه (زبر، متوسط و نرم) تقسیم شد. تفاوت مدل رقومی ارتفاع (DOD) در قبل و بعد از هر بارش (R0،R1 و R2) برای تعیین مقدار برداشت، رسوبگذاری و نسبت تحویل رسوب (SDR) محاسبه شد و روند آنها با زبری بررسی شد. تلفات خاک در نمونه خاک گچساران در دو رویداد به ترتیب 4796 و 3909 گرم، کوهین 3465 و 2464 گرم و سرارود، 2679 و 2105 گرم اندازهگیری شد. نسبت مقادیر برداشت به رسوبگذاری در رویداد اول در خاک کوهین، سرارود و گچساران به ترتیب 4/5، 3/7 و 8/1 و در رویداد دوم به ترتیب 2/3، 9/1 و 2/1 برابر بوده است. مقدار SDR در بارش دوم در خاک کوهین، سرارود و گچساران به ترتیب 4/4، 3/6 و 3/2 برابر بیشتر از R1 شده است. رابطه رگرسیونی مستقیم بین تلفات خاک و زبری، با ضریب تعیین، 89/0 (P<0.05) به دست آمد. درنهایت میتوان با تهیه DEM و رفع عدم قطعیت آن، مقادیر مطمئنی از برداشت و رسوبگذاری را به دست آورد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آیش؛ دیمزار؛ شاخص تفاوت مدل رقومی ارتفاع؛ فتوگرامتری؛ نسبت تحویل رسوب | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 911 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 682 |
||