واکاوی تاریخچه فعالیت دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی و سازمانهای اجرایی مرتبط با فرسایش و حفاظت خاک در ایران | ||
| تحقیقات آب و خاک ایران | ||
| دوره 53، شماره 2، اردیبهشت 1401، صفحه 411-433 اصل مقاله (1.83 M) | ||
| نوع مقاله: مروری | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijswr.2022.337663.669190 | ||
| نویسنده | ||
| حسین اسدی* | ||
| گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| فرسایش خاک و رسوبدهی حوزههای آبخیز گستردهترین عوامل تخریب خاک، اراضی و محیطزیست در ایران هستند. وضعیت بسیار شکننده زیستبوم، در کنار شرایط اقلیمی خشک و نیمهخشک در بخش وسیعی از کشور، به همراه وضعیت توپوگرافی و مدیریت نامناسب سرزمین، موجب وقوع انواع فرسایش خاک در گستره وسیعی از کشور ایران شده است. در این مقاله ضمن مرور براوردهای موجود از میزان فرسایش خاک و رسوبدهی، فرسایش آبکندی (خندقی)، فرسایش بادی و دیگر اشکال فرسایش، تاریخچه فعالیتهای آموزشی، اجرایی و پژوهشی در زمینه فرسایش و حفاظت خاک در کشور مورد واکاوی قرار گرفت. همچنین، شماری از قوانین و اسناد ملی مرور شده، و ضمن معرفی برخی کمیتههای ملی، مهمترین دستاوردهای آنها ارائه شده است. فعالیتهای آموزشی، اجرایی و پژوهشی در زمینه حفاظت خاک در کشور از اواسط دهه 1330 خورشیدی در ایران آغاز گردید. تحصیلات تکمیلی، انتشارات علمی، مجلات و همایشها در یکی دو دهه گذشته توسعه کمی زیادی داشتهاند، اما وضعیتی کیفی آنها و تطابق با نیازهای جامعه رضایتبخش نیست. مراکز تحقیقاتی مرتبط علیرغم تلاش برای پاسخگویی به نیازهای کشور با مشکلات و چالشهایی درگیر بوده و یافتههای پژوهشی آنها نیز چندان اجرایی نمیشود. بخش اجرایی نیز باتوجهبه گستردگی کشور، و شدت و تنوع تخریبها از یک سو، و کمبود بودجه و نیروی فنی کارآمد در برخی نقاط کشور، و تکیه بیش از حد به روشهای سازهای از سوی دیگر، نتوانسته است روند فزاینده تخریبها را کنترل کند. به نظر ساختار، روابط و تناسبات سامانه حفاظت و مدیریت خاک در کشور به دلایل متعدد درونی و بیرونی دچار اختلال و ناکارآمدی شده است. راه برونرفت از وضعیت ناپایدار فعلی، ایجاد ساختاری است که در آن نیازها، قوانین و سیاستهای حفاظت و مدیریت خاک در تعامل چندسویه آموزش، تحقیقات و اجرا و با محور قراردادن و مشارکت بهرهبرداران شکل بگیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اسناد و قوانین؛ تحصیلات تکمیلی؛ تخریب خاک؛ رسوبدهی؛ همایشها | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,289 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,924 |
||