ارزیابی مدل VIC در شبیهسازی روانابهای سطحی و روندیابی جریان (مطالعۀ موردی: حوضههای آبریز غرب دریاچۀ ارومیه) | ||
| مجله اکوهیدرولوژی | ||
| دوره 9، شماره 1، بهار 1401، صفحه 243-257 اصل مقاله (1.7 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ije.2022.333485.1577 | ||
| نویسندگان | ||
| قاسم فرهمند* 1؛ شهریار خالدی2؛ منیژه قهرودی تالی2؛ بهزاد حصاری3 | ||
| 1دکتری آب و هواشناسی شهری، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی تهران | ||
| 2استاد تمام گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی تهران | ||
| 3استادیار گروه مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه ارومیه | ||
| چکیده | ||
| پیشبینی و برآورد مقدار رواناب بهخصوص رواناب بیشینۀ حاصل از بارش نزولات، نیازمند استفاده از مدلهای هیدرولوژیک مناسب و دقیق است. یکی از مدلهای نیمهتوزیعی که در دهۀ اخیر مورد توجه محققان قرار گرفته، مدل هیدرولوژیکی ظرفیت نفوذ متغیر (VIC) است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کارایی مدل VIC در شبیهسازیشدۀ رواناب و روندیابی جریان رودخانههای شهرستان ارومیه مشرف به دریاچۀ ارومیه شامل نارلوچای، روضهچای، شهرچای و باراندوزچای انجام شده است. برای نیل به هدف یادشده از دادههای هواشناسی ERA5 استفاده شده است. ضرایب آماری مورد استفاده در پژوهش حاضر برای صحتسنجی دادههای ورودی بارش شامل (ضریب تبیین R2، ریشۀ میانگین مربعات خطای کاکس – باکس TRMSE، نش – ساتکلیف NSE) هستند. بررسیهای دادههای هواشناسی ماهوارهای با دادههای مشاهداتی نتایج قابل قبولی دارند، به طوری که شاخص احتمال آشکارسازی POD در تمامی ایستگاههای منطقه بیش از 80/0 درصد بوده و حتی در ایستگاه سینوپتیک خوی در شمال منطقۀ مطالعاتی بیشتر از 95/0 درصد است. همچنین، میزان همبستگی بین دادههای حداکثر و حداقل دما نیز بیش از 93/0 درصد است. پس از ساخت مدل هیدرولوژیک و ریاضی منطقه، واسنجی رواناب مشاهداتی خروجی زیرحوضهها با رواناب شبیهسازیشده توسط مدل VIC بررسی شد. نتایج نشان داد در تمامی رودخانههای اصلی منطقه مقدار NSE بیش از 72/0 درصد و ضریب R2 تمامی حوضهها بیشتر از 64/0 درصد بوده است. همچنین، برای صحتسنجی بین دادههای مشاهداتی و شبیهسازیشده از بازۀ زمانی بیشترین دبیهای حداکثر (2010-2000) استفاده شد. نتایج نشان داد مدل در شبیهسازی روانابهای دقت بیشتری داشت، به طوری که ضریب NSE در حوضۀ نازلوچای به 80/0 درصد و ضریب R2 78/0 درصد برای دادههای مشاهداتی روزانه رسید. درنهایت، میتوان نتیجه گرفت که مدل VIC قابلیت زیادی در شبیهسازی جریان سطحی دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مدل هیدرولوژیک ظرفیت نفوذ متغیر؛ مدیریت سیلاب؛ داده های هواشناسی ERA5؛ دریاچۀ ارومیه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,026 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 659 |
||