عوامل و فرایندهای تشکیل خاک در اقلیمهای مختلف ایران (مروری بر تحقیقات دو دهه اخیر گروه علوم و مهندسی خاک دانشگاه تهران) | ||
| تحقیقات آب و خاک ایران | ||
| دوره 53، شماره 3، خرداد 1401، صفحه 603-632 اصل مقاله (1.28 M) | ||
| نوع مقاله: مروری | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijswr.2021.332403.669102 | ||
| نویسنده | ||
| احمد حیدری* | ||
| گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده مهندسی و فناوری، دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| شناخت دقیق خاکها و ردهبندی آنها در اعمال مدیریتهای مختلف نقش تعیینکننده دارد. هدف از این مطالعه تجمیع بخشی از نتایج حاصل از مطالعات در قالب پایاننامهها و رسالههای انجام شده و مقالههای مستخرج از آنها در مورد عوامل و فرایندهای خاکسازی در اقلیمهای مختلف ایران است که در طی دو دهه اخیر در اقلیمهای مختلف کشور در گروه علوم و مهندسی خاک دانشگاه تهران انجام شده است. تنوع عوامل خاکسازی اعم از اقلیم، مواد مادری، توپوگرافی، پوشش گیاهی و زمان تشکیل و فرایندهایی که منجر به ظهور و بروز خصوصیات و عوارض شناسایی مختلف شده است، موردمطالعه و کلاسهای ردهبندی خاکها بر اساس سامانه ردهبندی خاک آمریکایی تا سطح گروه بزرگ تعیین شده است (اطلاعات تمامی خاکها تا سطح فامیلی خاک در منابع ارجاع شده آمده است). صفات مورفولوژیکی غالب در خاکرخهای موردمطالعه در هر منطقه مطالعاتی اعم از محدودیتها و مزایای موجود تعیین شدهاند. علاوه بر کلاسهای خاک، خصوصیات مورفولوژیکی، میکرو مورفولوژیکی، فیزیکی، شیمیایی، کانیشناسی رس، میزان ذخیره کربن آلی و کربن غیرآلی، ژئوشیمی خاکهای تشکیل شده با جزئیات لازم تشریح شدهاند. از میان 12 رده خاک در سامانه ردهبندی آمریکایی حداقل 7 رده، و از میان 32 گروه مرجع سامانه ردهبندی WRB حداقل 16 گروه مرجع در مناطق مطالعه شده وجود دارند. نتایج میکرو مورفولوژی تأثیرگذاری رسوبات بادی را بر خاکهای تشکیل شده بر روی بازالت اثبات نمود. ایلایت و کلرایت در کانیشناسی رس بسیاری از خاکهای مناطق موردمطالعه نشاندهنده جوان بودن خاکهای موردمطالعه است. در خاکهایی که قدری تحول بیشتری پیدا کردهاند (مانند ورتیسولها و اریدیسولها) اسمکتایت دیده شد. تشکیل آلوفانها از مواد آذرآواری نیز حاکی از غالبیت آلومینیوم بر سیلیسیم در مراحل اولیه هوادیدگی آنها است. تقریباً همه فرایندهای خاکسازی در این مطالعه مورد بررسی و بحث قرار گرفتند و از بعد آموزشی و پژوهشی دیدگاه روشنی از خاکهای کشور نشان داده شد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تشکیل خاک؛ ردهبندی خاک؛ فرایندهای خاکسازی؛ عوامل خاکسازی؛ خاکهای ایران | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,336 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,356 |
||