الگوهای گردشی جو و دورههای فرین تر و خشک فصل زمستان در جنوبشرق ایران | ||
| فیزیک زمین و فضا | ||
| مقاله 9، دوره 48، شماره 3، پاییز 1401، صفحه 641-656 اصل مقاله (4.3 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jesphys.2022.327069.1007337 | ||
| نویسندگان | ||
| محدثه وزیریمهر1؛ محسن حمیدیان پور* 2؛ محمود خسروی3؛ حمید نظریپور4 | ||
| 1دانشآموخته کارشناسی ارشد، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامهریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران | ||
| 2دانشیار، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامهریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران | ||
| 3استاد، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامهریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران | ||
| 4استادیار، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامهریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران | ||
| چکیده | ||
| منطقه فراخشک و خشک جنوبشرق ایران، نمونه بارزی از یک منطقه متأثر از رویدادهای فرین اقلیمی به مانند سیل و خشکسالی میباشد. در این مطالعه، با هدف درک علل و فرایندهای منجر به رخداد دورههای فرین زمستانه در منطقه جنوبشرق ایران، ورداییهای زمانی فضایی دورههای فرین تر و خشک زمستانه و ارتباط رخداد آنها با گردش مقیاس سینوپتیک جو بررسی شده است. دادههای شبکهای مقیاس ماهانه از شاخص استاندارد شده بارش-تبخیر و تعرق (SPEI01) و دادههای میانگین روزانه میدانهای ارتفاع ژئوپتانسیل تراز 500 هکتوپاسکالی (HGT500) از دادههای شبکهای بازکاویشده NCEP-NCAR بهترتیب برای برای ارزیابی دورههای فرین تر و خشک و تیپهای گردشی جو زمستانی در یک دوره 55 ساله (2015-1960) استفاده شده است. ارزشهای خارج از محدوده 5/1+ تا 5/1- از شاخص مزبور بهترتیب اساس تعیین دورههای تر و خشک فرین لحاظ شدهاند. با اجرای یک تحلیل مؤلفه اصلی (PCA) با دوران واریماکس بر روی ماتریس همبستگی از حالت تجزیه S دادههای SPEI01، سه منطقه فرعی با وردایی اقلیمی مستقل شناسایی شدند. سپس، الگوهای گردش جو روزانه مقیاس سینوپتیک به تیپ گردشی (CTs) دوازدهگانه بر اساس اجرای تکنیک تحلیل خوشهای غیرسلسلهمراتبی k-means به پیروی از استبان و همکاران (2005)، تقسیم شدهاند. ارتباط بین CTs با دورههای تر و خشک فرین در منطقه جنوبشرق ایران با اعمال شاخص عملکرد (PI) بر روی دادههای بارش روزانه ایستگاههای نماینده مناطق فرعی بررسی شده است. یافتهها بیانگر یک ارتباط معنیدار بین رخداد CTs و دورههای فرین تر و خشک در ایستگاههای نماینده مناطق فرعی میباشد. تیپ گردشی CT1+ سهم غالب در رخداد دورههای تر فرین و تیپهای گردشی CT1- و CT2+ در رخداد دورههای فرین خشک در زیرمنطقه شرق و جنوبشرق (ایستگاه زاهدان) دارا میباشد. در زیرمنطقه ساحلی جنوبی، تیپهای گردشی CT2- سهم غالب در رخداد دورههای فرین تر و تیپهای گردشی CT4- و CT6- در رخداد دورههای فرین خشک دارا میباشند. سهم تیپ گردشی CT5- در رخداد دورههای تر فرین و تیپ گردشی CT1+ در زیرمنطقه شمال و شمالغربی بیشینه میباشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تحلیل مؤلفه اصلی؛ تحلیل خوشهای؛ الگوی گردشی جو؛ شاخص استانداردشده بارش-تبخیر و تعرق؛ جنوبشرق ایران | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,939 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,479 |
||