تأملی در سیر تحول القاب و عناوین فرمانده کل سپاه، درعصر ساسانی | ||
| پژوهشهای علوم تاریخی | ||
| دوره 14، شماره 2 - شماره پیاپی 30، تابستان 1401، صفحه 63-85 اصل مقاله (4.34 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhss.2022.344970.473569 | ||
| نویسندگان | ||
| ابوالفضل محمد کریمی1؛ جواد هروی* 2؛ میرزا محمد حسنی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری تاریخ ایران قبل از اسلام، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران | ||
| 2عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات تهران | ||
| 3استادیار گروه تاریخ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود | ||
| چکیده | ||
| از جمله مناصب درجه اول در دربار شاهنشاهی ساسانی، فرمانده کل سپاه بود. فرمانده کل سپاه توسط پادشاه انتخاب، و اغلب یکی از اعضای خاندانهای اشرافی بود. به عقیده برخی از پژوهشگران تا پیش از سلطنت خسرو انوشیروان، فرمانده کل سپاه برعهده ایرانسپاهبذ بود، و پس از اصلاحات نظامی خسرو اول این عنوان منسوخ و چهار سپهبد جایگزین آن شد. این در حالی است که این باور مغایر با برخی گزارشهای برجای مانده از متون تاریخی و شواهد باستانشناختی است. از این روی در مقاله حاضر کوشش شده با رویکردی توصیفی و تحلیلی، و بهرهگیری از منابع تاریخی و باستانشناختی، القاب و عناوین فرمانده کل سپاه در ادوار مختلف عصر ساسانی مورد بررسی قرار گیرد. یافتههای این پژوهش بیانگر این است که، عنوان ایرانسپاهبذ در دورهی نخستین و میانی شاهنشاهی ساسانی مرسوم نبوده، و به نظر میرسد در سالهای نخستین، هزاربد و در دوره میانی ارتشتارانسالار، لقب فرمانده کل سپاه بوده است. همچنین در سالهای پایانی شاهنشاهی ساسانی و با انجام اصلاحات نظامی توسط خسرو انوشیروان، لقب ارتشتارانسالار منسوخ و به جای آن چهار سپاهبد با لقب ایران-سپاهبذ جایگزین شد. علاوه بر این خواهیم دید که، قدرت ایرانسپاهبذها پس از اصلاحات خسرو اول، نه تنها کاهش نیافت بلکه به دلیل برخورداری از اختیارات کشوری و لشگری افزایش هم یافت. | ||
| کلیدواژهها | ||
| واژگان کلیدی: ایرانسپاهبذ؛ ارتشتارانسالار؛ هزاربد؛ خسرو انوشیروان؛ ساسانیان | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,050 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 919 |
||